Ο ΖΗΛΟΣ ΚΑΤΑ ΘΕΟΝ ΚΑΙ Ο ΖΗΛΟΣ ΟΥ ΚΑΤ ΕΠΙΓΝΩΣΙΝ

Ο Ζήλος κατά Θεόν και ο Μωρός Ζήλος «Οὐκ ἀρνησόμεθά σε, φίλη Ὀρθοδοξία· οὐ ψευσόμεθά σου πατροπαράδοτον σέβας· ἐν σοὶ ἐγεννήθημεν, καὶ σοὶ ζῶμεν, καὶ ἐν σοὶ κοιμηθησόμεθα· εἰ δὲ καλέσει καιρός, καὶ μυριάκις ὑπὲρ σοῦ τεθνηξόμεθα.» Ιωσήφ Βρυεννίου Ο ζήλος είναι δύναμη που έδωσε ο Θεός στην ψυχή του ανθρώπου. Δεν είναι από τη φύση του ούτε κακός ούτε καλός, αλλά λαμβάνει τον χαρακτήρα του από την πνευματική κατάσταση εκείνου που τον φέρει. Γι' αυτό η Αγία Γραφή άλλοτε επαινεί τον ζήλο και άλλοτε καταδικάζει τις παραμορφώσεις του. Ο ίδιος ο Θεός αποκαλείται «Θεός Ζηλωτής», ενώ ο Προφήτης και Βασιλεύς Δαβίδ αναφωνεί: «Ὁ ζῆλος τοῦ οἴκου σου κατέφαγέ με». Ο κατά Θεόν ζήλος αποτελεί γνώρισμα των Προφητών, των Αποστόλων, των Μαρτύρων, των Ομολογητών και όλων των Αγίων της Εκκλησίας. Όμως οι Άγιοι Πατέρες διδάσκουν ότι υπάρχει και ο μωρός ζήλος, ο οποίος δεν προέρχεται από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος αλλά από την υπερηφάνεια, την οίηση και τη φιλαυτία. Αυτός ο ζήλος δεν γεννά ειρήνη, διάκριση και ταπείνωση, αλλά ταραχή, θυμό και πνευματική τύφλωση. Ο άνθρωπος τότε δεν αγωνίζεται για τη δόξα του Θεού αλλά για τη δικαίωση του εαυτού του, ενώ συχνά θεωρεί ότι υπηρετεί την αλήθεια ενώ υπηρετεί τα πάθη του. Η πατερική διδασκαλία δεν καλεί τους πιστούς να εγκαταλείψουν τον ζήλο υπέρ της Ορθοδόξου Πίστεως. Αντιθέτως, καλεί σε ζήλο φωτισμένο από τη διάκριση. Διότι χωρίς ζήλο η πίστη ψυχραίνεται, η αλήθεια παραμερίζεται και η αδιαφορία κυριαρχεί. Οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας δεν σιώπησαν μπροστά στην αίρεση ούτε υπέκυψαν στις καινοτομίες της εποχής τους. Ο Μέγας Αθανάσιος, ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης και ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός αγωνίσθηκαν με ιερό ζήλο για τη διαφύλαξη της παραδοθείσης πίστεως, υπομένοντας διωγμούς, εξορίες και θλίψεις. Ο αληθινός ζήλος δεν είναι αδιαφορία απέναντι στην πλάνη ούτε συμβιβασμός με το ψεύδος. Είναι φλόγα αγάπης προς τον Χριστό, προς την Εκκλησία Του και προς την Πατρώα Ευσέβεια. Είναι η δύναμη που ωθεί τον πιστ