Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ

 

 Ένα από τα βασικότερα καθήκοντα του Χριστιανού είναι το καθήκον της προσευχής. Η προσευχή είναι η τροφή της ψυχής. Χωρίς την προσευχή ο άνθρωπος νεκρούται ψυχικά, ενώ δια της προσευχής βαδίζει τον δρόμο προς τα άνω.
 << Η προσευχή είναι ενέργεια πίστεως, μάλλον δε πίστις άμεσος, φανέρωσις του βαπτίσματος, βεβαίωσις της ιδιότητος του Χριστιανού>> (Άγιος Γρηγόριος ο Σιναϊτης, Κεφάλαια πάνυ ωφέλιμα. Φιλοκαλία των ιερών Νηπτικών, έκδοσις Παπαδημητρίου, τομ. Α, σελ. 51, κεφ. ριγ. σελ. 51)

Σκοπός της προσευχής

 Σκοπός της ζωής του ανθρώπου είναι η σωτηρία, τα μέλλοντα και ατελεύτητα αγαθά, η αιώνια ανάπαυσις της ψυχής. Προς τον σκοπόν αυτόν πρέπει να αγωνιζώμεθα συνεχώς. Απαιτείται και χρόνος ικανός και πολύς, αλλά και αγώνας σκληρός. Προπάντων χρειάζεται αδιάλειπτως προσευχή, δια να εκδιώξουμε από μέσα μας τον εχθρό και να ενοικήση εις την καρδία μας ο Χριστός. Ευρισκόμεθα ενώπιον του Κυρίου και όλη μας τη ζωή πρέπει να διερχώμεθα εν φόβω και τρόμω και με αγωνίαν μήπως αδόκιμοι φανώμεν, και όπως ενώπιον ενός βασιλέως ή άρχοντος στεκόμεθα με πολλήν προσοχήν, δια να μή αγανακτήση εναντίον μας ο άρχων, έτσι και ενώπιον του Θεού ιστάμενοι, πρέπει να έχωμεν όλην την ευλάβειαν και πολλήν φόβον και τρόμον. Προπάντων όταν ευρισκόμεθα εις τον Ναόν του Θεού και όταν είναι καιρός προσευχής και θείας Λατρείας.

Η δύναμις της προσευχής

 Το κείμενο που ακολουθεί είναι από το Απάνθισμα εκ της Φιλοθέου Αδελεχίας του Ευγενίου Βουλγάρεως.
 << Εν όσω αι χείρες του Μωϋσέως υψούνται προς τον ουρανόν και την εξ' ύψους αντίληψιν επικαλούνται, ο Αμαλήκ κατατροπούται υπό του λαού Ισραήλ. Όταν ο προφήτης ατονήσας καταβιβάση τας χείρας, ο Αμαλήκ επαναλαμβάνει δύναμιν και επικρατεί εν τη μάχη (Έξοδ. 17,11).
 Εν όσω καταγίνεται και επιμένει εις την προσευχήν ο χριστιανός, νικά τους εχθρούς της ψυχής αυτού, τον διάβολον, τον κόσμον και τα πάθη. Όταν αμελή την προσευχήν, οι ολέθριοι ούτοι εχθροί κραταιούνται, υπερισχύουσι και τον κατατροπούσι>>.

Η αδιάλειπτος προσευχή

 << Εκ της αδιαλείπτου προσευχής ο ασκητής φθάνει εις την πνευματικήν πτωχείαν. Αφού μάθη να ζητά διαρκώς την βοήθειαν του Θεού, βαθμηδόν χάνει την πεποίθησιν εις τον εαυτόν του... Η αδιάλειπτος προσευχή χειραγωγεί εις την εδραίωσιν της πίστεως...>> (Εκ του βιβλίου Νοερά Άθλησις, Γέροντος Κλήμεντος. Έκδοσις δευτέρα, Κατουνάκια 1978).
 Αδιαλείπτως παραμείνατε το όνομα του Κυρίου Ιησού κράζοντες, ίνα καταπίη η καρδία τον Κύριον και ο Κύριος την καρδίαν και γένηται τα δύο εν. Αλλά το έργον τούτο ούκ έστιν μιάς ημέρας ή δύο, αλλά χρόνου και καιρού πολλού. Πολλού γαρ αγώνος χρεία και χρόνου, έως ου εκβληθή ο εχθρός και ενοικήση ο Χριστός.
 Ούκ έστιν ημίν η πάλη προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τα πνευματικά της πονηρίας, ως λέγει η Γραφή. Οι ουν υποτασσόμενοι και σπουδάζοντες ευαρεστήσαι τω Κυρίω, οφείλουσιν εαυτούς εις πάντα ταπεινώσαι και θλιβήναι, ίνα μόνον επιτύχωσι των μελλόντων αγαθών και της ατελευτήτου αναπαύσεως.
 Παρακαλώ ουν υμάς, πρότερον του μεταλαβείν την τροφήν, δουλεύσατε και δεήθητε. Λέγει γαρ ο Προφήτης: <<Δουλεύσατε τω Κυρίω εν φόβω (τούτο είπεν εν καιρώ προσευχής) και αγαλλιάσθε αυτώ εν τρόμω>> (και τούτο είπεν εν καιρώ της τροφής). Ούκ είπεν εν γέλωτι και αδιαφορία, αλλ' εν φόβω και τρόμω. Τίς γαρ τολμήσει ποτέ βασιλέως παρόντος γελάσαι και αγανάκτησιν αυτώ επενεγκείν και τιμωρίαν;>> (Ασκητικά Μεγάλου Βασιλείου).

Ενεργός νοερά προσευχή

 Άνευ της ενεργού νοεράς προσευχής ουδείς δύναται να αποφύγη την ενέργειαν των παθών και την σύνθεσιν και σύγχυσιν των διαλογισμών, δια τα οποία θα υποστή βασανιστήρια κατά την ώραν του θανάτου και θα δώση απολογίαν κατά την φοβεράν Κρίσιν του Κυρίου.
 Η προσευχή του Ιησού (δηλαδή το Κύριε Ιησού Χριστέ Υιέ του Θεού ελέησόν με τον αμαρτωλό) συγκαταλέγεται μεταξύ των μέσων των απαραιτήτων δια την επιτυχίαν εις την άσκησιν να πορεύεται τις κατενώπιον του Κυρίου. Το βασικόν ενταύθα έγκειται εις την προσοχήν εν τη καρδία και εις την επίκλησιν του Κυρίου, του πανταχού παρόντος.

Τι πρέπει να ενθυμήται ο χριστιανός

 <<Κάθε χριστιανός πρέπει πάντοτε να ενθυμήται, ότι είναι απαραίτητον εις αυτόν να ενωθή μετά του Κυρίου και Σωτήρος δι' όλης της υπάρξεώς του, είναι απαραίτητον να εγκατασταθή με την συγκατάθεσίν του. Αυτός ο Κύριος εντός του νοός και της καρδίας του. Όμως πρός την τοιαύτην ένωσιν μετά του Κυρίου - μετά την μετάληψιν του Σώματος και του Αίματος αυτού - το καλύτερον και ασφαλέστερον μέσον αποτελεί η νοερά προσευχή. Είναι μήπως υποχρεωτική ή εν λόγω προσευχή και δια τους κοσμικούς; Οπωσδήποτε είναι και δι' αυτούς, διότι κάθε χριστιανός, όπως ήδη ελέχθη ανωτέρω, είναι απαραίτητον να ενωθή μετά του Κυρίου εν τη καρδία, πρός τούτο δε συντελεί τα μέγιστα η προσευχή του Ιησού>> (Επίσκοπος Ιουστίνος, βλ. Η Νοερά Άθλησις ήτοι Περί Προσευχής του Ιησού, Έκδοσις δευτέρα υπό Γέροντος Κλήμεντος, σελ. 13).

Η προσευχή πρό του φαγητού

 Ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας λέγει, ότι <<ο Κύριος εκπληρώνοντας το σχέδιο της θείας Οικονομίας, στρέφει τα μάτια του προς τον Ουρανό. Έτσι μας λέγει το ιερό Ευαγγέλιο για τον πολλαπλασιασμό των πέντε άρτων και των δύο ιχθύων. Και ύστερα με τα χέρια των μαθητών δίνει τροφή στους όχλους. Τούτο το έκαμε συμβολικά για μας. Γιατί αυτός δίνει τα πάντα με την άνωθεν ευλογία του Πατρός. Έτσι μαθαίνουμε και μεις, όταν αρχίζουμε το φαγητό και πρόκειται να κόψουμε το ψωμί, να στρέψουμε τα μάτια στον Θεό, έχοντας ανοικτά τα χέρια για να έλθη σ' αυτά η ευλογία του Θεού.
 Η ώρα του φαγητού, εφ' όσον αρχίζει και τελειώνει με προσευχή είναι ιερή. Το τραπέζι δεν είναι μόνο δια την σωματική ενίσχυσι, αλλά και δια την πνευματική. Διότι γύρω από το Τραπέζι του φαγητού αναπτύσσεται η ενότητα της οικογένειας, η οποία ενότητα προτυπώνει την ενότητα στην Βασιλεία του Θεού.
 Στα Μοναστήρια την ώρα του φαγητού διαβάζονται κατάλληλα ιερά αναγνώσματα, ώστε να τρέφεται και το σώμα και η ψυχή των μοναχών. Αυτό φανερώνει την ιερότητα της ώρας του φαγητού. Μας υπενθυμίζει ακόμη αυτό που τονίζει ο Απόστολος Παύλος: <<είτε τρώγομεν, είτε πίνομεν, προς δόξα του Θεού τα κάμνουμε>>.
 Τραπέζι χωρίς προσευχή μοιάζει με σταύλο ζώων, όπως λέγουν οι Πατέρες. Τα τραπέζια αυτά καταλήγουν σε μέθες και ακαταστασίες.
 Ακόμη και οι αρχαίοι στα τραπέζια τους έδιναν κάποια ιερότητα. Στην ΠΔ είναι αδιανόητη η χρήσις του φαγητού ή των άλλων υλικών αγαθών χωρίς προηγουμένως να ευλογηθούν.
 Η Εκκλησία μας έχει καθωρισμένες ευχές και ευλογίες για όλα τα υλικά αγαθά (σιτάρι, οπωρικά κλπ.). Το Πάτερ ημών πρό του φαγητού μας ενώνει με τον Θεό και την κτίση. Όλα τα αγαθά πρέπει να χρησιμοποιούνται όχι δια την καταστροφή (κατάχρησι), αλλά δια την οικοδομή των πιστών.

Τα δάκρυα

 <<Τα δάκρυα του (του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης) αθόρυβα ανέβλυζαν συνεχώς από τα μάτια του σαν δύο αστείρευτες πηγές>> (Φιλοθέου Κοκκίνου, Λόγος Εγκωμιαστικός).

Τα δάκρυα στην προσευχή

 <<Αν απέκτησες δάκρυα στην προσευχή σου, ο Θεός ήγγισε τους οφθαλμούς της καρδίας σου και ανέβλεψες νοερά, όπως ακριβώς ο τυφλός του Ευαγγελίου (Άγιος Μάρκος ο Ερημίτης). 

 ''ΑΝΘΟΛΟΓΙΟΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΘΗΣΑΥΡΙΣΜΑΤΩΝ
ΙΕΡΟΜ/ΧΟΥ ΚΗΡΥΚΟΥ ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ
ΘΕΟΛΟΓΟΥ - ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ''

ΤΟ ΣΗΜΕΙΟΝ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (ΠΟΙΑ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ)

 

 Ο Άγιος Νικόδημος δια την σημασίαν του σημείου του Σταυρού γράφει:
 <<Με την έπαρσιν της δεξιάς χειρός εις το μέτωπον σημαδεύομεν, ότι ο Θεός ήταν εις τους ουρανούς ως Προάναρχος του Πατρός Λόγος μετά του ζωοποιού Πνεύματος συνδοξαζόμενος. Και με την κατάβασιν της χειρός εις την κοιλίαν σημαδεύομεν, ότι δια την σωτηρίαν ημών κατήλθεν εις την κοιλίαν της Παρθένου και έγινε άνθρωπος. Με την ανάβασιν δε της χειρός εις τον δεξιόν ώμον και μετάβασιν εις τον αριστερόν, σημαδεύομεν, ότι εσταυρώθη και απέθανε δια τας αμαρτίας ημών. Είτα καταβιβάζοντες την χείρα εις την γην κάτω, σημαίνομεν, ότι ετάφη και καταβάς εις τον άδη ελύτρωσε τους απ' αιώνος δικαίους. Και αύθις με την ανάβασιν της χειρός σημαίνομεν την ανάστασιν και την εις τους ουρανούς ανάληψιν. Εκ του μετώπου είτα με την κατάβασιν πάλιν της χειρός εις κοιλίαν δηλούμεν, ότι μέλλει πάλιν έρχεσθαι εις την γην κρίναι ζώντας και νεκρούς και με την ανάβασιν εις τον δεξιόν ώμον και αριστερόν δηλούμεν, ότι έχει να στήση τους μεν δικαίους εκ δεξιών αυτού, τους δε αμαρτωλούς εξ' αριστερών και δεόμεθα να αξιωθώμεν της εκ δεξιών αυτού παραστάσεως. Αυτό δηλοί. Ο σταυρός γίνεται με ευλάβειαν και σφραγίζομεν τον εαυτόν μας με το σημείον του Τιμίου Σταυρού τρείς φορές και σημαδεύομεν όλον το μυστήριον της ενσάρκου Οικονομίας του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Διότι με την ένωσιν των τριών προσώπων και ότι ο Υιός σαρκωθείς ούκ απέστη του πατρικού κόλπου και τοις ανθρώποις ωμίλησε. Οι χριστιανοί λοιπόν πρέπει να φορούν Σταυρόν προς ένδειξιν, ότι είναι χριστιανοί και προς αποτροπήν κάθε κακού>>.

Σταυρός - Αγώνας - <<Ποτήριον>>

 Ο Κύριός μας σταυρώθηκε και έδειξε την αγάπη του προς τον άνθρωπο. Ο Σταυρός του Χριστού είναι το σύμβολο της υπερτάτης αγάπης. Η αγάπη από την φύσι της είναι ένας σταυρός, μία υπέρβασις του εαυτού μας, μία υπέρβασις του εγώ μας χάριν του άλλου. Όταν σταυρώνουμε τον εαυτό μας χάριν του άλλου φανερώνουμε την αγάπη μας προς τον άλλον. Ο χριστιανός λοιπόν πρέπει να είναι καθημερινά στο φύλο της αγάπης. Η έλλειψις της αγάπης δεν είναι τίποτα άλλο παρά έλλειψις σταυρού, έλλειψις θυσίας. Το μίσος, ο φθόνος, η οργή, ο θυμός, και κάθε τί αντίθετον της αγάπης είναι δείγματα, ότι δεν θέλουμε να είμαστε σταυρωμένοι στο ξύλο της αγάπης, και επομένως να είμεθα μιμηταί του ανεξικάκου Ιησού. Επομένως δεν έχουμε εκείνο το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό γνώρισμα του χριστιανού, τον σταυρόν, την θυσίαν. Τότε ας λεγόμεθα στην ταυτότητα χριστιανοί, δεν είμεθα στην πραγματικότητα, διότι χριστιανός σημαίνει αγωνιστής και αγωνιστής είναι εκείνος που θυσιάζεται και σηκώνει τον Σταυρόν της θυσίας.
 Τότε θα δείξουμε ότι είμεθα γνήσιοι εις την πίστιν μας και εις τα έργα μας, όταν καθημερινά βιώνουμε (ζούμε) τον Σταυρόν, το <<μαρτύριον>> όταν πίνουμε το <<ποτήριον>>, όπως αναφέρει το Ευαγγέλιο.
 Βέβαια όταν μιλάμε δια τον σταυρόν του χριστιανού, δια το <<ποτήριον>>, κλπ. δεν εννοούμε απλώς τα βάσανα της ζωής που αντιμετωπίζει ο κάθε άνθρωπος πάνω στη γη. Αυτό είναι ένα είδος σταυρού, αν τα αντιμετωπίσει με την δέουσαν υπομονήν.
 Σταυρός είναι κυρίως ο αγώνας που κάμνει ο χριστιανός δια να απαλλαγή από τα πάθη, από την φοβερή τυραννία των παθών. Είναι ο αγών που κάμνει δια την μεταμόρφωσιν του εσωτερικού του κόσμου, έτσι ώστε όλες οι δυνάμεις του χριστιανού να υπηρετούν το θέλημα του Θεού. Έτσι παρουσιάζεται από τους αγίους Πατέρας η χριστιανική ζωή. Ο άγιος Ισαάκ λέγει ότι <<η οδός του Θεού σταυρός καθημερινός εστίν. Ουδείς γαρ εν τω Ουρανώ ανήλθεν μετά ανέσεως>>. Η οδός των Ευαγγελικών αρετών είναι ένας σταυρός. Κανείς δεν έφθασε εις τον ουρανό με ανέσεις.
 Ας πάρουμε και ένα δίδαγμα από αυτή τη φράσι του Αγίου Ισαάκ. Πόσο σφάλλουμε, αγαπητέ αναγνώστα, όταν νομίζουμε πως θα εισέλθουμε στον παράδεισο με ανέσεις, χωρίς θυσίες, χωρίς κούρασι, χωρίς αγώνες. Πόσο σφάλλουμε, όταν νομίζουμε ότι η ζωή του χριστιανού είναι μόνο χαρά και αγαλλίασις.
 Όχι λοιπόν μόνον χαρά, αλλά και θλίψις. Το πέρασμα στην Ανάστασι γίνεται μέσω του σταυρού, στον θρίαμβο μέσω των αγώνων. Ο Χριστός δοξάστηκε δια του Σταυρού και οι μαθηταί θα δοξασθούν δια του Σταυρού.
 Ο αγώνας αυτός είναι σκληρός έχει στενοχώριες, έχει θλίψεις, αλλά μέσα στις στενοχώριες και τις θλίψεις ενυπάρχει η χαρά της νίκης, την οποίαν χαρίζει ο Κύριος εις όσους αγωνίζονται θεαρέστως και με υπομονήν. Είναι αυτό που λέγουν οι Πατέρες ''χαρμολύπη'', δηλ. χαρά και λύπη.

<<ΑΝΘΟΛΟΓΙΟΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΘΗΣΑΥΡΙΣΜΑΤΩΝ
ΙΕΡΟΜ. ΚΗΡΥΚΟΥ ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ
ΘΕΟΛΟΓΟΥ - ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ>>

ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΠΝΕΥΜΑ

  Το Άγιον Πνεύμα εφώτισε και ενέπνευσε τους Προφήτας της Παλαιάς Διαθήκης, δια να προείπουν τα συγκλονιστικά γεγονότα που θα επραγματοποιούντο μετά αιώνας. Το Άγιον Πνεύμα έδωσε εις τους λαούς τον σπινθήρα της ελπίδος και της αναμονής του ερχομένου Μεσσίου, τα οποία τους προητοίμασαν εις υποδοχήν του Ευαγγελίου. Το Άγιον Πνεύμα προπαρασκεύασε τα γεγονότα, δια την Ανατολήν του Ηλίου της Δικαιοσύνης.
 Το Άγιον Πνεύμα διέλυσε το σκοτάδι της πρό Χριστού εποχής. Κατήλθεν εις τους Μαθητάς και τους ανέδειξε θεολόγους, τους πρώην αλιείς. Το Άγιον Πνεύμα δια της Εκκλησίας σβήνει την πνευματικήν δίψαν κάθε ανθρώπου και πραγματοποιεί ηθικάς μεταβολάς και πνευματικάς νεκραναστάσεις.
 Το Άγιον Πνεύμα διεφύλαξε την αλήθειαν της πίστεως και ακεραίαν την παρακαταθήκην, την οποία παρέδωκεν ο Χριστός.
 Το Άγιον Πνεύμα εφώτισε και φωτίζει τον νούν των χριστιανών, ώστε να βλέπουν την Αλήθεια και να μή παρασύρωνται από την πλάνην. Το Άγιον Πνεύμα φωτίζει τον δρόμον μας και μας προφυλάσσει από τους κινδύνους και τις απειλές. <<Αγίω Πνεύματι αναβλύζει τα της Χάριτος ρείθρα>>.
 Το Άγιον Πνεύμα ανέδειξε τους ήρωας της πίστεως και της αρετής. Έδωσε γενναίον φρόνημα εις τους πιστούς, ενεδυνάμωσε μέχρι τελευταίας πνοής των τους μάρτυρας.
 Το Άγιον Πνεύμα εχάρισε την καρτερίαν και την ευψυχίαν εις τους πιστούς, ώστε να αντιμετωπίζουν τα λυπηρά γεγονότα της ζωής των. Έτσι μόνον εξηγείται πως ενώ γύρω των καίει το καμίνι των θλίψεων, των δυσκολιών της ζωής, οι πιστοί διατηρούν μέσα των την γαλήνη, την ηρεμία και την πραότητα. Είναι ο καρπός του Αγίου Πνεύματος.
 Το Άγιον Πνεύμα αφυπνίζει εκάστοτε την συνείδησιν των αμαρτωλών δι' αυτού συντελούνται ηθικαί και πνευματικαί νεκραναστάσεις. Η παλαιά και η σύγχρονος ιστορία αναφέρει καταπληκτικά θαύματα αναγεννήσεων πνευματικών και μεταμορφώσεων ηθικών. Περιπτώσεις πλήρους καταπτώσεως, όπου εθεωρείτο αδύνατος η επιστροφή και η μεταμέλεια, συνήλθον από τον ύπνον και τον ζόφον της αμαρτίας, με την χάριν του Αγίου Πνεύματος.
 Το Άγιον Πνεύμα ενισχύει την αδύνατον ψυχήν, ώστε να μείνη σταθερή εις τον αγώνα τον πνευματικόν, όρθια εις την μάχην και ακλόνητος εις τας επάλξεις.
 Πόσοι μέθυσοι, δούλοι του πάθους, πόσοι χαρτοπαίκται, αιχμάλωτοι της συνηθείας, πόσοι αμαρτωλοί, δέσμιοι στις πιό φοβερές αμαρτίες, πόσοι φυλακισμένοι στα δεσμά των κακών συνηθειών, δεν μετεβλήθησαν, δεν ανεγεννήθησαν, δεν ανεδείχθησαν πρότυπα αρετής.
 Σε πόσους, που ζούσαν μέσα στο σκοτάδι δεν επέδρασε η ζωογόνος πνοή της θείας Χάριτος, ενισχύοντας και θερμαίνοντας την ψυχή τους. <<Αυτό το Πνεύμα υπερεντυγχάνει υπέρ ημών στεναγμοίς αλαλήτοις>> (Ρωμ. Η',26)
 Ποιός δύναται να φαντασθή, τις μυστικές επιδράσεις του Αγίου Πνεύματος, την διαρκή βοήθειαν και συμπαράστασιν που μας προσφέρει την κάθε στιγμή της ζωής μας ο Παράκλητος, το Πνεύμα της Αληθείας;
 Ό,τι καλόν, ό,τι ωραίον, ό,τι άγιον, ό,τι θείον υπάρχει εντός μας είναι καρπός, είναι δωρεά της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος.
 Η αγιότης είναι καρπός του Αγίου Πνεύματος. Η αγάπη, η χαρά, η ειρήνη, η μακροθυμία, η χρηστότης, η αγαθωσύνη, η πίστις, η πραότης, η εγκράτεια, (Γαλ. Ε, 22-23) είναι καρποί του Αγίου Πνεύματος.
 Η κακία, υπό οιανδήποτε μορφήν συναντάται, είναι ένδειξις απουσίας της θείας Χάριτος. Το μίσος, η απιστία, η ακαταστασία, η αποστασία από το θέλημα το Θεού είναι ενδείξεις, ότι ερημώθη η ψυχή από την Χάριν του Αγίου Πνεύματος.
 Μόνον η Χάρις του Παρακλήτου κατακαίει τον ρύπον της ψυχής, τις κακές επιθυμίες και κλίσεις, και ζωογονεί την νεκρωμένην ψυχήν. << Αγίω Πνεύματι πάσα ψυχή ζωούται και καθάρσει υψούται λαμπρύνεται>>.
 Όταν μέσα στην Καρδιά του ανθρώπου έρχεται η Χάρις του Αγίου Πνεύματος, τότε ο άνθρωπος αλλοιώνεται, μεταμορφώνεται, τότε ο άνθρωπος συνομιλεί με τον Θεόν, θεο-λογεί, λαμβάνει το χάρισμα της θεολογίας, ας είναι αγράμματος. Θεολόγος δεν είναι εκείνος που κατέχει ένα πτυχίο της θεολογικής Σχολής, αλλά εκείνος που μέσα του δέχεται τις ενέργειες και την Χάριν του Αγίου Πνεύματος.
 Ο Χριστός ωμίλησε περί αυτού σαφώς: <<Ο πιστεύων εις εμέ, καθώς είπεν η Γραφή, ποταμοί εκ της κοιλίας αυτού ρεύσουσιν ύδατος ζώντος>>. Δηλαδή ο πιστός, ο αληθινά πιστός γίνεται πηγή θείων λόγων, πηγή θεολογίας. Το Άγιον Πνεύμα <<αγραμμάτους σοφίαν εδίδαξε, αλιείς θεολόγους ανέδειξεν>>.
 Η Εκκλησία είναι ταμειούχος της θείας Χάριτος. Το Άγιον Πνεύμα ενεργεί δια των Μυστηρίων εν τη Εκκλησία. Μόνον εντός της Εκκλησίας δέχεται ο πιστός τις ενέργειες του Αγίου Πνεύματος. Επομένως μόνον μέσα εις την Εκκλησία ζωούται, μεταμορφώνεται, αξιούται της σωτηρίας. Εκτός της Εκκλησίας εις το σχίσμα, εις την αίρεσιν δεν ενεργεί η Χάρις του Αγίου Πνεύματος. Δι' αυτό λέγουν οι Πατέρες, ότι εις το σχίσμα ούκ έστι θεία Χάρις, και επομένως ούκ έστι σωτηρία.

<<ΑΝΘΟΛΟΓΙΟΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΘΗΣΑΥΡΙΣΜΑΤΩΝ
ΙΕΡΟΜ. ΚΗΡΥΚΟΥ ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ
ΘΕΟΛΟΓΟΥ - ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ>>

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ. ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ: ΜΑΡΙΑ - ΘΕΟΤΟΚΟΣ - ΠΑΝΑΓΙΑ

 

 ΜΑΡΙΑ

 Ασφαλώς δεν είναι γνωστό το τι σημαίνει το όνομα Μαρία, και το οποίο είναι το καθ' αυτό όνομα που της δόθηκε αρχικά, και που αναφέρεται στην Καινή Διαθήκη και δεν της δόθηκε τυχαία.
 <<Το πανσεβάσμιον και κεχαριτωμένον όνομα της Μαρίας προσφυέστατα και αρμοδιώτατα εδόθη εις την αειπάρθενον Θεοτόκον κατά πρόγνωση και βουλή Θεού, παρά του οποίου ήταν ωρισμένη να γίνη Μητέρα Αυτού. Σημαίνει δε το όνομα Μαρία: Παντοδυναμία, τουτέστιν εκείνη η οποία ήνωσε τα δύο άκρα αντικείμενα Θεό και άνθρωπο. Ακόμη σημαίνει Σοφία, η οποία βρήκε τον τρόπο δια να ενώση δύο φύσεις σε μια υπόσταση, χωρίς να συγχύση τα ιδιώματα των φύσεων. Και τρίτον σημαίνει Αγαθότης, ήτοι χάρις, η οποία εθεοποίησε την ανθρώπινη φύση και ανεβίβασε αυτή υπεράνω των ουρανίων δυνάμεων. Αυτά τα τρία περιέχει το όνομα Μαρία. Δόθηκε διότι έμελλε να υπηρετήσει το μυστήριο της ενσάρκου οικονομίας.
...>> Το όνομα Μαρία παράγεται από το εβραϊκό Αϊός το οποίο δηλοί Κύριος και ερμηνεύεται Κυρία διότι, ως Μήτηρ Θεού κυριεύει και εξουσιάζει ουράνια και επίγεια κτίσματα. Έχει δε την κυριότητα της δυνάμεως επειδή το θεμέλιο της κυριότητος είναι η δύναμις>>.
 (Αγ. Νικοδήμου Αγιορείτου, στην ερμηνεία της ενάτης ωδής της Παρθένου). 

ΘΕΟΤΟΚΟΣ

 Το καθ' εξοχήν θεολογικό όνομα της Μητέρας του Θεού είναι Θεοτόκος. Δι' αυτό έγινε λόγος σ' όσα αναφέρθηκαν. Εδώ χρονολογικά πότε δόθηκε αυτό στη Μητέρα του Φωτός.
 <<Θεοτόκον ωνόμασαν την Παρθένον Πατέρες προ της Γ' Οικουμενικής Συνόδου. Στη δε Σύνοδο αυτή εδιωρίσθη το πρώτον να καλείται Θεοτόκος η Παρθένος Μαρία. Ακόμη η Σύνοδος αύτη την γλυκυτάτην ταύτην της Παρθένου προσηγορίαν επικυρώσασα, ως όρον δογματικόν εις πάσαν την οικουμένην παρέδωσε. Πρώτος γαρ ο Ωριγένης Θεοτόκον την Παρθένον εκάλεσε... Ο δε Αλεξανδρείας Κύριλλος, γράφων προς Νεστόριον λέγει, ότι και ο Μέγας Αθανάσιος Θεοτόκον αυτήν και ωνόμασε και ωμολόγει>>. (Πηδάλιον Εκκλησίας σ. 168).

ΠΑΝΑΓΙΑ

 Το προσφιλέστατο όνομα της Παναχράντου Δέσποινας είναι χωρίς άλλο το <<ΠΑΝΑΓΙΑ>>. Πότε ιστορικά έλαβε αυτή την προσωνυμία η Παρθένος;
 <<Αποδίδεται εις την Θεοτόκον και σταθεροποιείται δι' αυτήν η προσωνυμία <<Παναγία>>. Ταύτην γνωρίζει ως επικρατούσαν πλέον κατά τον Ε' αιώνα ο Βασίλειος Σελευκείας (P.G. 85 425). Βραδύτερον κατά τον Ζ' αιώνα, ο Ανδρέας Κρήτης αποκαλεί επιμόνως την Άχραντον <<αγιωτέραν των αγίων>> (P.G. 97 2108).
 Το όνομα πλέον Παναγία υπερίσχυσε, ταυτίστηκε με την ιερά μορφή και προσωπικότητά της. Το πόσο έχει το όνομα Παναγία επικρατήσει στο Χριστεπώνυμο πλήρωμα, φαίνεται κυρίως στις δυσκολίες της ζωής, και μάλιστα σε ξαφνικούς κινδύνους, όπου αυθόρμητα προέρχεται εκ των έσωθεν το όνομα <<Παναγία μου>>. Σ' αυτές τις περιπτώσεις ούτε μάνα μου, ούτε όλα τότε δεν μετρούν υποχωρούν. Πως συμβαίνει αυτό σε μικρούς και μεγάλους; Μήπως οι πολέμιοι οι ολιγόπιστοι, οι είρωνες της πίστεως μπορούν να μας πουν πως το όνομα της Παναγίας στις φουρτούνες της ζωής σε πολλούς ανθρώπους εκτοπίζει κάθε άλλο προσφιλές όνομα;
 Ασφαλώς η Παναγία δεν επέβαλε να την επικαλούνται, αυτό είναι θέμα επιλογής και αυθορμήτου ψυχικής ανάγκης των πιστών, που το αλάνθαστο ψυχικό τους κριτήριο, τους πληροφορεί, ότι απ' Εκείνη, θα έλθει η δύναμη η βοήθεια. Αλλά γιατί; Διότι έχει όλη τη Χάρη του Θεού για παροχή βοηθείας σε ώρες κινδύνου που άλλες δυνάμεις, πρόσωπα, δεν δύναται να προσφέρουν. Διάχυτο πλέον τούτο ότι η θεία δύναμις παρέχεται μέσω της Παναγίας. Βέβαια, το πότε κανείς λαμβάνει και σ' αυτές τις ώρες του κινδύνου είναι αστάθμητο. Έγινε λόγος γι' αυτό. 

 Από το βιβλίο
 Σαράντα Εικόνες της Παναγίας
Αρχιμ. Νεκταρίου Ζιόμπολα

Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ

 

Πέμπτη ἑβδομάς τῶν Νηστειῶν εἶναι τό λειτουργικό ἀποκορύφωμα τῆς Τεσσαρακοστῆς. Οἱ ἀκολουθίες εἶναι μακρότερες καί ἐκλεκτότερες. Στή συνήθη ἀκολουθία τῶν λοιπῶν ἑβδομάδων θά προστεθοῦν δύο νέες ἐκτενεῖς ἀκολουθίες·τήν Πέμπτη ὁ Μέγας Κανών καί τό Σάββατο ὁ Ἀκάθιστος ὕμνος. Κανονικά τό ἀποκορύφωμα αὐτό θά ἔπρεπε νά ἀναζητηθῇ στήν ἑπομένη, στήν ἕκτη ἑβδομάδα τῶν Νηστειῶν, πού εἶναι καί ἡ τελευταία τῆς περιόδου αὐτῆς. Ἀλλά ὅλα στή λατρεία μας ἔχουν τακτοποιηθῆ ἀπό τούς Πατέρας μέ πολλή μελέτη καί περίσκεψι. Μέ «διάκρισι», κατά τήν ἐκκλησιαστική ἔκφρασι.

Μετά ἀπό τήν τελευταία ἑβδομάδα ἀκολουθεῖ ἡ Μεγάλη Ἑβδομάς, μέ πυκνές καί μακρές ἀκολουθίες, ἀνάλογες πρός τά μεγάλα ἑορτολογικά της θέματα. Μεταξύ αὐτῆς καί τοῦ ἀποκορυφώματος τῆς Τεσσαρακοστῆς ἔπρεπε νά μεσολαβήσῃ μία περίοδος σχετικῆς ἀναπαύσεως, μία μικρά ἀνάπαυλα. Τό τόσο λοιπόν ἀνθρωπίνως ἀναγκαῖο μεσοδιάστημα εἶναι ἡ τελευταία ἑβδομάς καί τήν ἔξαρσι τοῦ τέλους βαστάζει ἡ προτελευταία. Τίς δύο θαυμαστές ἀκολουθίες τῆς πέμπτης ἑβδομάδος τῶν Νηστειῶν, τόν Μέγα Κανόνα καί τόν Ἀκάθιστο ὕμνο, θά σταθοῦμε καί θά τίς ἐξετάσουμε.

Ὁ Μέγας Κανών ψάλλεται τμηματικῶς στά Ἀπόδειπνα τῶν τεσσάρων πρώτων ἡμερῶν τῆς Α’ ἑβδομάδος τῶν Νηστειῶν καί ὁλόκληρος στήν ἀκολουθία τοῦ ὄρθρου τῆς Πέμπτης τῆς Ε’ ἑβδομάδος. Στίς ἐνορίες συνήθως ψάλλεται ἀνεξαρτήτως ἀπό τόν Ὄρθρο, ἐν εἴδει μικρᾶς ἀγρυπνίας, τό βράδυ τῆς Τετάρτης μαζί μέ τήν ἀκολουθία τοῦ ἀποδείπνου. Κατά τόν τρόπο αὐτό διευκολύνονται περισσότερο οἱ χριστιανοί στήν παρακολούθησί του. Μπορεῖ νά τόν εὕρῃ κανείς μέσα στό λειτουργικό βιβλίο πού περιέχει τίς ἀκολουθίες τῆς Τεσσαρακοστῆς, στό Τριῴδιο, καθώς καί σέ μικρά αὐτοτελῆ φυλλάδια. Ἡ παρακολούθησις τοῦ Κανόνος αὐτοῦ κατά τήν ὥρα τῆς ψαλμῳδίας του εἶναι δύσκολη, γιατί τά νοήματα εἶναι πυκνά καί ταχύς ὁ ρυθμός τῆς ψαλμῳδίας του. Γιά τούς λόγους αὐτούς τά ἐγκόλπια αὐτά εἶναι ἰδιαιτέρως ἀπαραίτητα γιά ὅσους θέλουν νά γνωρίσουν καλλίτερα τόν ὕμνο αὐτόν.

 Τά κατωτέρω ἄς ἀποτελέσουν μία σύντομο εἰσαγωγή καί βοήθεια γιά τήν κατανόησί του καί μιά παρακίνησι γιά τήν παρακολούθησι τῆς ψαλμῳδίας τοῦ ἐκλεκτοῦ αὐτοῦ λειτουργικοῦ κειμένου.

 Καί πρῶτα δυό λόγια γιά τόν ποιητή του. Τόν Μέγα Κανόνα συνέθεσε ὁ ἅγιος Ἀνδρέας ὁ Ἱεροσολυμίτης. Μοναχός κατ᾿ ἀρχάς στήν Μονή τοῦ Ἁγίου Σάββα στά Ἱεροσόλυμα, ἦλθε στήν Κωνσταντινούπολη γιά ἐκκλησιαστική ἀποστολή. Ἐκεῖ παρέμεινε καί ἀνέλαβε διάφορα ἐκκλησιαστικά ὑπουργήματα καί τέλος ἀνεδείχθη ἀρχιεπίσκοπος Κρήτης. Ἀπέθανε γύρω στά 740 μ.Χ. στήν Ἐρεσό τῆς Λέσβου, εἴτε ἐπιστρέφοντας στήν Κρήτη, κατά ἕνα ταξείδι του στήν Κωνσταντινούπολι, εἴτε καί ἐξόριστος ἐκεῖ -ἦταν ὑποστηρικτής τῶν ἁγίων εἰκόνων. Στήν παραλία τῆς Ἐρεσοῦ τιμᾶται μέχρι σήμερα ὁ τάφος του, μία μεγάλη σαρκοφάγος, πού βρίσκεται πίσω ἀπό τό ἅγιο Βῆμα τῆς ἐρειπωμένης Βασιλικῆς τῆς ἁγίας Ἀναστασίας, ὅπου κατά τούς βιογράφους του εἶχε ταφῆ. Ὁ Ἀνδρέας ἦταν λόγιος κληρικός καί ὑμνογράφος.

Ἡ φιλολογική καί ὑμνολογική του παραγωγή εἶναι ἀξιόλογος. Τό σπουδαιότερο ὅμως ὑμνογραφικό του ἔργο εἶναι ὁ Μέγας Κανών. Τόν ἔγραψε, ὅπως φαίνεται ἀπό διάφορες ἐνδείξεις, περί τό τέλος τῆς ζωῆς του, κατά δέ τήν μαρτυρία ἑνός Συναξαρίου, στήν Ἐρεσό, λίγο πρίν πεθάνῃ. Ἄν ἡ πληροφορία αὐτή εἶναι ἀληθινή, ὁ Μέγας Κανών εἶναι τό κύκνειο ᾆσμα τοῦ ὑμνογράφου μας. Γιά νά καταλάβουμε τήν ποιητική του δομή πρέπει νά κάμωμε μία μικρή παρέκβασι. Τό ἔργο αὐτό ἀνήκει στό ποιητικό εἶδος τῶν Κανόνων, πού κατά πολλούς ἔχει τήν ἀρχή του σ᾿ αὐτόν τόν ἴδιο τόν Ἀνδρέα. Εἶναι δέ οἱ Κανόνες ἕνα σύστημα τροπαρίων, πού ἐγράφοντο γιά ἕνα ὡρισμένο λειτουργικό σκοπό: Νά διακοσμήσουν τήν ψαλμῳδία τῶν ἐννέα ᾠδῶν τοῦ Ψαλτηρίου, πού ἐστιχολογοῦντο στόν Ὀρθρο.

 Ἔψαλλαν τίς ἐννέα ᾠδές καί στούς τελευταίους στίχους τῆς κάθε μιᾶς παρενέβαλλαν τά τροπάρια, ὅπως γίνεται μέχρι σήμερα στούς Ναούς μας κατά τήν ψαλμῳδία τοῦ «Κύριε ἐκέκραξα» στόν ἑσπερινό καί τῶν ψαλμῶν τῶν Αἴνων στόν ὄρθρο. Ἐννέα ἦσαν οἱ ᾠδές τοῦ Ψαλτηρίου, ἐννέα καί οἱ ὁμάδες τροπαρίων πού ἀποτελοῦσαν τόν κανόνα. Ὅλος ὁ κανών ψάλλεται σέ ἕνα ἦχο. Κάθε ὅμως ᾠδή παρουσιάζει μιά μικρή παραλλαγή στήν ψαλμῳδία κατά τρόπο, πού νά διατηρεῖται μέν ἡ μουσική ἑνότης στόν ὅλο Κανόνα, ἀφοῦ ὅλος ψάλλεται στόν ἴδιο ἦχο, ἀλλά καί νά θραύεται καί ἡ μονοτονία μέ τίς παραλλαγές στήν ψαλμῳδία πού παρουσιάζει κάθε μιά ᾠδή.

Τόν Κανόνα αὐτόν τῆς συνθέσεως τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ αὐτοῦ ποιητικοῦ εἴδους ἀκολουθεῖ καί ὁ Μέγας Κανών. Ἔχει ἐννέα ᾠδές·ὅλες ψάλλονται σέ ἦχο πλ. β’, κάθε ὅμως ᾠδή ἔχει τό δικό της «εἱρμό», βάσει τοῦ ὁποίου ἔχουν συνταχθῆ καί ψάλλονται τά τροπάριά της. Ὁ Μέγας ὅμως Κανών στήν μορφή του ἔχει μιά χαρακτηριστική ἰδιορρυθμία. Ἡ ἰδιορρυθμία του συνίσταται στό ὅτι, συγκρινόμενος πρός τούς ἄλλους ὁμοίους του Κανόνες, εἶναι «μέγας». Μέγας στήν ἀπόλυτό του ἔννοια. Μεγαλύτερος δέν μποροῦσε νά ὑπάρξῃ καί τοῦτο γιατί ὁ ποιητής θέλησε νά συνθέσῃ ὄχι τρία ἤ τέσσερα τροπάρια γιά τήν κάθε ᾠδή, ὅπως συνήθως ἔχουν οἱ ἄλλοι Κανόνες, ἀλλά πολύ περισσότερα: Τόσα, ὅσα εἶναι καί οἱ ἄλλοι στίχοι τῶν ᾠδῶν, οὕτως ὥστε στόν καθένα στίχο νά ἀντιστοιχῇ καί νά παρεμβάλλεται κατά τήν ψαλμῳδία ἀπό ἕνα τροπάριο. 250 εἶναι οἱ στίχοι τῶν ᾠδῶν, 250 καί τά τροπάρια τοῦ Μεγάλου Κανόνος, ἐνῷ οἱ συνήθεις Κανόνες ἔχουν γύρω στά 30. Σήμερα τά τροπάρια τοῦ Μεγάλου Κανόνος εἶναι κατά τριάντα περίπου περισσότερα ἀπό τά ἀρχικά.

Μεταγενέστεροι ὑμνογράφοι προσέθεσαν τροπάρια γιά τήν ὁσία Μαρία τήν Αἰγυπτία καί γιά τόν ἴδιο τόν ἅγιο Ἀνδρέα. Καί ἐρχόμεθα στό περιεχόμενο τοῦ μεγάλου Κανόνος. Δέν εἶναι τίποτε ἄλλο παρά ἕνα κύκνειο ᾆσμα, ἕνας θρῆνος προθανάτιος, ἕνας θρηνητικός μονόλογος. Ὁ ποιητής βρίσκεται στό τέλος τῆς ζωῆς του. Αἰσθάνεται ὅτι οἱ ἡμέρες του εἶναι πιά ὀλίγες, ὁ βίος του ἔχει περάσει. Ἀναλογίζεται τόν θάνατο καί τήν κρίσι τοῦ δικαίου Κριτοῦ, πού τόν ἀναμένει. Καί ἔρχεται νά κάμῃ μία ἀναδρομή, μία ἀνασκόπησι τοῦ πνευματικοῦ του κόσμου. Κάθεται νά συζητήσῃ μέ τήν ψυχή του. Ὁ ἀπολογισμός ὅμως δέν εἶναι ἐνθαρρυντικός. Ὁ βαρύς κλοιός τῆς ἁμαρτίας τόν συμπνίγει. Ἡ συνείδησις τόν ἐλέγχει. Καί ὁ ποιητής θρηνεῖ διαρκῶς γιά τήν ἄβυσσο τῶν κακῶν του πράξεων.Στόν θρῆνο αὐτό συμπλέκεται ἡ ἀναδρομή στήν Ἁγία Γραφή.

Αὐτό κυρίως δίδει τήν μεγάλη ἔκταση στό ποίημα. Ὁ σύνδεσμος ὅμως τοῦ θρήνου μέ τήν Ἁγία Γραφή εἶναι πολύ φυσικός. Σάν ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ ὁ ποιητής ἀνοίγει τό βιβλίο τοῦ Θεοῦ γιά νά ἀξιολογήσῃ τά πεπραγμένα του. Ἐξετάζει ἕνα πρός ἕνα τά παραδείγματα τοῦ ἱεροῦ βιβλίου. Τό ἀποτέλεσμα τῆς συγκρίσεως εἶναι κάθε φορά τρομερό καί αἰτία νέων θρήνων. Ἔχει μιμηθῆ ὅλες τίς κακές πράξεις τῶν ἡρώων τῆς ἱερᾶς ἱστορίας, ὄχι ὅμως καί τίς καλές πράξεις τῶν Ἁγίων. Δέν τοῦ μένει παρά ἡ μετάνοια, ἡ συντριβή καί ἡ καταφυγή στό ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Καί ἀνοίγει ἡ αἰσιόδοξος προοπτική τοῦ ποιητοῦ. Βρῆκε τήν θύρα τοῦ Παραδείσου, τήν μετάνοια. Καρπούς μετανοίας δέν ἔχει νά παρουσιάσῃ·προσφέρει ὅμως στόν Θεό τή συντετριμένη του καρδιά καί τήν πνευματική του πτωχεία.

Τά βιβλικά παραδείγματα τοῦ Δαυίδ, τοῦ τελώνου, τῆς πόρνης καί τοῦ ληστοῦ τόν ἐνθαρρύνουν, Ὁ Κριτής θά εὐσπλαγχνισθῇ καί αὐτόν, πού ἁμάρτησε πιό πολύ ἀπό ὅλους τούς ἀνθρώπους. ᾨδή α’ «Πόθεν ἄρξομαι θρηνεῖν τάς τοῦ ἀθλίου μου βίου πράξεις; ποίαν ἀπαρχή ἐπιθήσω, Χριστέ, τῇ νῦν θρηνῳδίᾳ; ἀλλ᾿ ὡς εὔσπλαγχνος μοι δός παραπτωμάτων ἄφεσιν».

''ΠΑΤΕΡΙΚΟΝ ΘΗΣΑΥΡΙΣΜΑ''

 Του Αββά ΜΩΫΣΕΩΣ του Αιθίοπος

ΠΡΟΦΗΤΕΙΑ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ
ΤΗΣ ΕΣΧΑΤΗΣ ΓΕΝΕΑΣ

  Ο ΑΒΒΑΣ ΜΩΫΣΗΣ ο Αιθίοψ προεφήτευσεν ειπών ότι εις τας υστερινάς ημέρας του εβδόμου και ημίσεος αιώνος, η Μοναδική πολιτεία θέλει αμεληθή τελείως και μέλλει να καταφρονηθή τόσον η ψυχική σωτηρία από τους Μοναχούς, ώστε οι αδελφοί να περιέρχωνται ανάμεσον των θορύβων και ταραχών εσκοτισμένοι, ανωφελείς και ράθυμοι, την δε αρετήν παντελώς μή επιμελούμενοι, αλλ' υποδεδουλωμένοι εις τα πάθη της αμαρτίας.
 Διότι εκείθεν όπου εκαύθη ο Σατανάς παρά των αρχαίων αγωνιστών, εκείθεν έχει και αυτός να νικήση τους αμελείς καταφρονητάς Μοναχούς. Όπου δε επλεόνασεν η δικαιοσύνη, εκεί θέλει υπερπερισσεύσει η αμαρτία και ανομία, διότι θέλει ψυχρανθή η αγάπη των πολλών και θέλει συναναστρέφωνται Μοναχοί αναμέσον των πόλεων χωρίς φόβον, περιερχόμενοι τας κώμας με γαστριμαργίας και οινοποσίας, και αναμέσον της ματαιότητος του κόσμου, συναναστρεφόμενοι εν ασελγείαις, και εν ακαθαρσίαις σαρκός συμφυρόμενοι.
 Εν ταις ημέραις εκείναις θέλει είσθαι μίσος, φθόνος, φιλονικείαι και μάχαι εις τα Κοινόβια μέχρι φόνων. Ωσαύτως και εν ταις Λαύραις ιδιορρυθμίαι εκ της κακίας του ενός προς τον έτερον πλησίον αυτού, και προχειρίζεσθαι Ηγούμενοι και ποιμένες αυτών άνδρες αδόκιμοι αρετής, άπιστοι, απρόκοποι και αγροίκοι, μή διακρίνοντες την δεξιάν οδόν εκ της αριστεράς, αμελείς και ασυντελείς φιλομέριμνοι, και τας διακονίας αναιδώς προχειριζόμενοι, τα πρωτεία με δώρα αρπάζοντες και επιβαίνοντες εις την Ηγουμενίαν, μή γνωρίζοντες κατηχείν και νουθετείν το ποίμνιον της αδελφότητος. Και μή γνωρίζοντες ότι αυτοί πρέπει να είναι τύπος και παράδειγμα δι' ωφέλειαν του ποιμνίου. Εκ της τοιαύτης της δε αμελείας και καταφρονήσεως των ποιμένων απολούνται τα πρόβατα. Μέλλουσι δε κολάζεσθαι ού μόνον οι αμελείς και ράθυμοι, αλλά και οι δόκιμοι και οι εγκρατείς και ενάρετοι αδελφοί.
 Μετά ταύτα είδε ο δούλος του Θεού Μωϋσής, ότι νέα λαίλαψ ομίχλη σκοτεινή πειρασμών φοβερωτάτων, έπεσεν εις τους Μοναχούς από το μέρος της Άρκτου, και ότι εδιώκοντο οι Μοναχοί και το Μοναχικόν σχήμα, από όλεθρον αιρέσεων, ηναγκάζοντο οι πολλοί ρίπτοντες το σχήμα να υπανδρεύωνται.
 Τότε οι ολίγοι αγωνισταί οι ευδοκιμήσαντες ως αργύριον και χρυσίον εν χωνευτηρίω, εν θλίψει πολλή και διωγμοίς και στενοχωρία θέλουσιν ευδοκιμήσει. Όσοι δε φανώσι δόκιμοι και νικηταί τοσούτων δεινών και πειρασμών μεγαλυνθήσονται και δοξασθήσονται και τιμηθήσονται παρά Θεού περισσότερον από αυτούς τους βαστάσαντας το βάρος και τον καύσωνα της ημέρας και τον παγετόν της νυκτός. Μετά ταύτα είδεν ο δούλος του Θεού Μωϋσής, ότι παρήλθεν ο χειμών εκείνος των θλίψεων και πειρασμών και η στενοχωρία των δεινών αιρέσεων, και εγένετο γαλήνη και άνεσις.
 Πάλιν όμως μετά παρέλευσιν χρόνων τινών αμεληθήσεται το Αγγελικόν Τάγμα των Μοναχών και περισσότεροι των πρώτων πειρασμοί επαναστατήσονται με Μοναχάς, και ότι ομού με την κακήν επιθυμίαν συνεμίχθη και η τυραννία, ώστε και οι μή θέλοντες διεφθείροντο. Οι δε ιερείς με πορνείας καταμολυνόμενοι, και αι πρεσβύτεραι αυτών μοιχευόμεναι, ομοίως και αυτοί ετέραις μοιχεύοντες. Τότε δε γενήσεται οργή θεήλατος, και καταναλωθήσεται πάσα η πονηρά γενεά εκείνη, και απελεύσεται εις το πύρ το αιώνιον.
 Μακάριοι λοιπόν τότε όσοι ουχ υποκύψουσιν εις την ανομωτάτην πράξιν, της ασελγείας, ήτις είναι βιαιοτέρα και βαρυτέρα του φόνου, Αλλ' αντιστήσονται και ελέγξουσιν την ανομίαν, ως ο Πρόδρομος Ιωάννης, και θριαμβεύσουσιν ελέγχοντες την αιμομειξίαν. Και αποκτανθώσι υπό των μιαρών και ακαθάρτων ασελγών ανθρώπων του τότε καιρού. Αναπαυθήσονται ούτοι εις τους κόλπους του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ των ενδοξοτάτων Πατριαρχών και κατασκηνώσουσιν εν τη Βασιλεία των ουρανών, μετά πάντων των Αγίων ωραϊζόμενοι και συνευφραινόμενοι. Ων και ημείς της μερίδος ταύτης επιτύχωμεν χάριτι του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Αμήν.

Την τωρινήν κατάστασιν, βλέποντες ας θρηνούμεν.
Ίνα συν Θεώ, πάντες μετανοούμεν.
Αγωνιζόμενοι καλώς, πάντοτε βιασθώμεν.
Μή πλανηθώμεν τάλανες, κ' έπειτα κολασθώμεν.
Και τότ' ουαί και αλλοίμονον! Εις Μοναχούς αθλίους.
Τους αρνηθέντας κόσμον μεν, μετά δε τρισαθλίους.
Ουαί δι' ων παράδειγμα, ίνα καταστροφώσι.
Χριστέ μου, Παναγία μου, προφθάσατε σωθώμεν.
Εκ των τριών δεινών εχθρών, να μή τραυματισθώμεν.

ΠΑΤΕΡΙΚΟΝ ΘΗΣΑΥΡΙΣΜΑ

 

 ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ

ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ

Ότι οι μέλλοντες γενέσθαι αρχιερείς εξελέγοντο υπό των
μοναχών, και εγίνοντο πρώτον μοναχοί.

  Ω πόσον ευτυχείς και χρυσοί αιώνες υπήρξαν εκείνοι, καθ' ους επολιτεύετο εις την αγίαν του Χριστού Εκκλησίαν μία εξαίρετος και καλλίστη συνήθεια, το να εκλέγωνται δηλαδή από του σεμνού τάγματος των Μοναχών, όλοι εκείνοι, (εκτός ολίγων τινών, οίτινες δια το υπερβάλλον της αρετής, εκ λαϊκών αμέσως ανέβησαν εις προεδρίαν λαών.) όσοι έμελλον να αναβώσιν εις τους υπεροχικούς θρόνους της αρχιερωσύνης, και να εγχειρισθώσι προστασίαν ψυχών. Καθώς τοιαύτην τινά συνήθειαν εκκλησιαστικήν, αναφέρουσι μεν και τα πρακτικά της εν τη αγία Σοφία συνόδου. Όπου ο Καισαρείας, και ο Χαλκηδόνος είπον προς τον τοποτηρητήν του πάπα Ιωάννου ταύτα: << Εν τη Ανατολή είτις μή μοναχός εγένετο, ού γίνεται επίσκοπος, ή πατριάρχης.>> Και πάλιν. <<Εν τω καιρώ της τούτου (του Φωτίου δηλ.) αρχιερωσύνης, πολλοί συνεψηφίσθησαν, και κληρικοί, και μοναχοί.>> Αναφέρει δε ταύτην και ο ιστορικός Γεώργιος ο Κεδρηνός, και μάλιστα ο της εκκλησιαστικής ιεραρχίας άριστος εξηγητής, ο Θεσσαλονίκης, λέγω, ιερός Συμεών, λέγων. <<Η Εκκλησία τους περισσοτέρους των μελλόντων γίνεσθαι επισκόπων, μοναχούς ποιούσα πρότερον, ούτως επισκόπους καθιστά>> (Κεφ. σξς.)
 Συνήθεια βεβαίως ήτον αύτη, ή μάλλον ειπείν, νόμος αγιώτατος, νόμος δικαιότατος, και νόμος κοινωφελής. Αγιώτατος. Διότι εκείνοι δια των ασκητικών αγώνων, και του μοναδικού πολιτεύματος, πρώτον εκαθαρίζοντο, και τότε ήρχιζον να καθαρίζωσι τους άλλους. Πρώτον εφωτίζοντο, και ύστερον εφώτιζον. Πρώτον ετελειούντο, και ύστερον ετελείουν. Και συντόμως ειπείν, πρώτον ηγιάζοντο, και ύστερον ηγίαζον. Δικαιότατος. Διότι ενδυσάμενοι τους νικηφόρους φοίνικας κατά των παθών, δια μέσου των ασκητικών αγώνων, τότε εις βραβείον της νίκης, ελάμβανον το μέγα της αρχιερωσύνης αξίωμα. Καθυποτάξαντες το χείρον εις το κρείττον, ήτοι το σώμα εις το πνεύμα, και άρξαντες εαυτών δια της ακροτάτης φιλοσοφίας, τότε τω νόμω της δικαιοσύνης, υπέττατον άλλους, και εγίνοντο άρχοντες των λαών. Κοινωφελής. Διότι πεπληρωμένοι, τρόπον τινά, από του πλούτου των αρετών, εκ των διαυγών μαργαριτών των χαρισμάτων του αγίου Πνεύματος, από των διαφανεστάτων λίθων των της θείας χάριτος πολυφώτων ελλάμψεων, ομοιωθέντες τω Θεώ και Πατρί, όστις καλείται Επίσκοπος παρά Ιώβ. <<Και κτήμα υπαρχόντων αυτώ παρά του Επισκόπου (Ιώβ. κ. 29) (1). Και σύμορφοι γεγονότες της εικόνος του υιού αυτού>>. (Ρωμ. η. 20) κατά Παύλον ειπείν, του και αυτού καλουμένου Επισκόπου. <<Επεστράφητε γαρ φησι νύν επί τον ποιμένα και επίσκοπον των ψυχών ημών (Α' Πετρ. β. 25.) Και αναπλησθέντες αυτοί πρώτον, ως έφη ο αρεοπαγίτης Διονύσιος, του της θεώσεως δώρου, ή μάλλον ειπείν, προετοιμασθέντες πρότερον, και τοιούτοι γεγονότες, οίον ο Παύλος γράφει τον επίσκοπον λέγων.<<Δει ουν τον επίσκοπον ανεπίληπτον είναι, νηφάλιον σώφρονα, κόσμιον, φιλόξενον, διδακτικόν, μή πάροινον, μή πλήκτην, μή αισχροκερδή, αλλ' επιεική, άμαχον, αφιλάργυρον.>> (Α'. Τιμ. γ. 2) Και ίνα συντόμως είπω, αυτοί πρώτον Θεοί κατά χάριν γεγονότες, και ως αρχιερείς εις τα άγια των αγίων ιεραρχικώς τε, και τριαδικώς, κατά τον Σιναίτην Γρηγόριον, τω εν τριάδι Θεώ λειτουργήσαντες, δια της μυστικής, και υπερφυούς θεολογίας. Τότε δή τότε την προστασίαν αναδεχόμενοι των λαών, μετέδιδον εις αυτούς από του πλούτου των εαυτών χαρισμάτων, και πάντα εγίνοντο εις αυτούς, ιατροί. Φωστήρες. Οδηγοί. Σωτήρες. Θεραπεύοντες τους κατά την ψυχήν αρρωστούντας. Φωτίζοντες τους εσκοτισμένους. Οδηγούντες τους πεπλανημένους. Και σώζοντες, ή πάντας, ή τους πλείους, δια του λόγου της διδασκαλίας, και δια του παραδείγματος της εναρέτου ζωής αυτών.

                    

   (1) Τούτο το ρητόν ερμηνεύων ο σοφός Ολυμπιόδωρος, λέγει. <<Ακούοντες δε οι επίσκοποι, ως ο Θεός ταύτη κέκληται τη προσηγορία παρά τη Γραφή, τηρείτωσαν της προσηγορίας το αξίωμα, επαγρύπνως τα κατά την ποίμνην επισκοπούντες, και πίστει, και βίω ανεπιλήπτω, και διδασκαλία σεμνυνόμενοι μαθέτωσαν τις επίσκοπος ενθάδε ωνομάσθη, και εκείνου την εικόνα παντί τρόπω φιλοτιμείσθωσαν φορείν. Ώσπερ γαρ ο μιμησάμενος εικόνα βασιλικήν τιμάται, επί τω καλώς αυτήν μιμήσασθαι, τιμάται δε και τω αυτήν κεκοσμηκέναι. Ούτω μακάριος επίσκοπος ο νοήσας την αληθινόν Επίσκοπον, και ζηλών αυτόν, και γινόμενος ως εν ανθρώποις Θεός, και έχων Επίσκοπον τον ποιούντα αυτόν αληθώς εν Χριστώ Ιησού Επίσκοπον. Τούτου χάριν και ο θείος Ισίδωρος ο Πηλουσιώτης γράφων τω Επισκόπω Τριβουνιανώ, λέγει. <<Επίσκοπος εξ αυτού του ονόματος την οικείαν ωφείλει οικονομίαν επίστασθαι. Και τα, και τα, ποιείν. (Επιστολ. ρμθ')>>

ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙΟ ΣΩΤΗΡΙΑΣ

 

 Άνθρωπε τί να τα πάθης τί να τα παραδέρνης εάν σου βρέχει ο κύριος φλουρία δεν χορταίνεις.

 Βλέπεις πως αποθαίνομε και σ' άλλον κόσμο πάμε πρίν να σου έλθη ο θάνατος για την ψυχή σου κάνε.

 Γίνου Οικτίρμων στα ορφανά, πεινούσι και διψούσι, ελεημοσύνη σου ζητούν, γι' αυτό σ' ακολουθούσι.

 Δώσε πτωχού ιμάτιον, γυμνόν και ένδυσέ τον, πάρε τον εις τον Οίκον σου, τάϊσε, πότισέ τον.

 Έλεος θέλει ο Θεός και καθαράν καρδίαν καθώς το Ευαγγέλιο βοά στην εκκλησία.

 Ζητούσι σου για το Χριστό, τον πλαστουργό του Κόσμου, για την ψυχή σου αφέντη μου, ολίγον άρτον δώσ' μου.

 Ήκουσες πως εκάνασιν οι πρώην περασμένοι, μισθά κι εκτίζαν εκκλησιές κι είναι μακαρισμένοι.

 Θεού φόβο δεν έχομε, στην Εκκλησία δεν πάμε βαγγέλιο ν' ακούσωμε κι' αντίδωρο να φάμε.

 Ιδού λοιπόν τον θάνατον, όλοι τον καρτερούμε, μα την ημέρα πού 'ρχεται ποσώς δεν την νοούμε.

 Καθώς μας λέγει ο Χριστός, μέσα εις τα βιβλία, να φεύγομε από το κακό κι' από την αμαρτία.

 Λέγει ας 'ξαγοράσωμε τις μέρες όπου ζούμε, γιατί όταν έλθει ο θάνατος, όλα τα παραιτούμε.

 Μα πάλι παραγγέλνει μας για την φιλαργυρία, το ψεύδος και την αρπαγή και την πλεονεξία.

 Να πάμε θέλομε κι εμείς όλοι μας να κριθούμε στο ΦΟΒΕΡΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ, ΓΥΜΝΟΙ να εξεταστούμε.

 Ξεχωριστά θε να κριθούν, εκείνοι που σουρεύουν, Θεού φόβο δεν έχουσι, ούτε ψυχή γυρεύουν.

 Όταν ο κύριος ελθεί κρίνε την οικουμένη, θα μας ειπή: αμέτε 'σεις, στο πύρ, καταραμμένοι!!!

 Πως δεν λογιάζεις άνθρωπε, ούτε στο νούν σου δεν βάζεις, τον θάνατο δεν μεριμνάς, δεν λες πως θα πεθάνης;

 Ρηγάδες παίρνει ο θάνατος, πρίγκηπες, βασιλιάδες, Αρχιερείς και Ιερείς και Μητροπολιτάδες.

 Σήμερα είμεθα κι εμείς σαν τα πουλιά του δάσους, όταν αργήσουσι να 'ρθούν και τες φωλιές των χάσουν.

 Το τάφον άνοιξε να δης αν είναι και χωρίζεις, πτωχούς, πλουσίους Βασιλείς, κανένα δεν γνωρίζεις.

 Υπό την γην γενόμεθα και των σκουλήκων βρώμα, το χώμα που πλαστήκαμε, το βάζομε και στρώμα.

 Φόβος είναι να δη κανείς κανένα πεθαμένο, ασούσουμο, ανέγνωρο και ξεκοκκαλιασμένο.

 Χωρία χωρίζει η ψυχή από το άλλο σώμα, το κάλλος εμαράνθηκε κι έγινε όλο βρώμα.

 Ψυχοπονέστε τα ορφανά και φθάσατε τα κάλλη, όταν ο Κύριος ελθεί εξετάση να κάνη.

 Ω πλούσιοι αχόρταγοι και πως δεν την φοβάστε την Ιερά Εξέταση κι' αμέριμνοι κοιμάστε;

 Αυτό το <<ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙΟ>> το απήγγειλε στο σπίτι του Ιερέως Ιωάννου Βαρκαράκη στο χωριό Χουμεριάκο Λασιθίου στην Κρήτη, όπου φιλοξενήθηκε Αγιορείτης Μοναχός γύρω στα 1890.

 Το διέσωσε από ΜΝΗΜΗΣ!!! η τελείως αγράμματη κόρη του Ιερέως, κοπελοπούλα, τότε, Δέσποινα Βαρκαράκη μετέπειτα σύζυγος του Ζαχαρία Εμμ. Δατσέρη και Μητέρα του Ιερέως - Διδασκάλου Ιωάννου Ζ. Δατσέρη. 

ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΗΣ ΚΡΟΣΤΑΝΔΗΣ. ''Η ΕΝ ΧΡΙΣΤΩ ΖΩΗ ΜΟΥ''

 

ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ
ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΗΣ ΚΡΟΣΤΑΝΔΗΣ

 Όταν προσευχόμαστε, πρέπει να πιστεύουμε στη δύναμη των λέξεων της προσευχής, με τέτοιο τρόπο σαν να μην χωρίζονται οι λέξεις από τα έργα που αυτές εκφράζουν. Πρέπει να πιστεύουμε ότι τα έργα ακολουθούν τα λόγια, όπως η σκιά ακολουθεί το σώμα, καθότι ο λόγος και το έργο του Κυρίου είναι αδιαίρετα. Και σύ πρέπει να πειστεύεις ότι εκείνο που λέγεις στην προσευχή και το οποίο έχεις ζητήσει, θα γίνει.
 Κατέχουμε ένα αληθινό βαρόμετρο που δείχνει την αύξηση και την πτώση της πνευματικής μας ζωής, δηλ. την καρδιά μας. Αυτή πρέπει να καλείται πυξίδα με την οποία ταξιδεύουμε πάνω στη θάλασσα αυτής της ζωής. Αυτή μας δείχνει που πηγαίνουμε. Στην πνευματική ανατολή, στο Χριστό, ή στην πνευματική δύση, στην πνευματική δύναμη που έχει τη δύναμη του θανάτου, στο διάβολο. Μόνο παρατηρώντας την πυξίδα γίνεσαι προσεκτικός. Αυτή δε θα σε απατά και θα σου δείχνει τον αληθινό δρόμο. <<Εάν η καρδία ημών μή καταγινώσκη ημών, παρρησίαν έχομεν προς τον Θεόν>> (Α' Ιωάν.γ',21), δηλ. πλησιάζουμε στην ανατολή.

 

Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΕΙΝΑΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑ

 Όταν προσεύχεσαι, οι αμαρτίες σου συγχωρούνται, διότι ενδυναμώνεις τον εαυτό σου πάντοτε με πίστη και εμπιστοσύνη στη χάρη του Θεού, ο οποίος είναι πάντοτε έτοιμος να συγχωρήσει τις αμαρτίες μετά την ειλικρινή προσευχή και το φόβο, μήπως η απελπισία θα έπεφτε στην καρδιά σου. Η απελπισία δηλώνει από μόνη της βαθιά αθυμία και απεγνωσμένα δάκρυα.
 Τί είναι οι αμαρτίες σου σε σύγκριση με την χάρη του Θεού, οποιεσδήποτε και αν είναι αυτές, εάν μόνον μετανοήσεις ειλικρινώς γι' αυτές;
 Αλλά συμβαίνει συχνά, όταν ένας άνθρωπος προσεύχεται, να μην ελπίζει εσωτερικώς, με την καρδιά του, ότι οι αμαρτίες του θα συγχωρεθούν; Αυτό συμβαίνει, επειδή τις μετρά με τη λογική του και όχι με τη χάρη του Θεού. Γι' αυτό βεβαίως δε θα αποκτήσει συγχώρεση, ακόμη κι αν θέλει ν' ανοίξει τις πηγές των αναγκαστικών δακρύων. Έτσι, με λυπηρή και στενόχωρη καρδιά, θα απομακρυνθεί από τον ελεήμονα Θεό: <<πιστεύετε ότι λαμβάνετε>>, λέγει ο Κύριος, <<και έσται υμίν>> (=και θα γίνουν αυτά) (Μαρκ, ια', 24). Το να μην είσαι σίγουρος για ό,τι ζητήσεις από το Θεό είναι βλασφημία εναντίον του Θεού. 

 

Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ

 Το μεγαλύτερο δώρο του Θεού που χρειαζόμαστε περισσότερο και που πολύ συχνά αποκτούμε από το Θεό με τις προσευχές μας είναι η ειρήνη ή η ανάπαυση της καρδιάς. Καθώς ο ίδιος ο Κύριος λέγει: << Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι, καγώ αναπαύσω υμάς>> (Ματθ. ια', 28). Γι' αυτό, έχοντας αποκτήσει αυτή την ανάπαυση και τη χαρά, θεώρησε τον εαυτό σου τόσο πολύ πλούσιο και κάτοχο όλων των πραγμάτων.

 

ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΟΤΑΝ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣΑΙ

 Όταν κατά τη διάρκεια της προσευχής σου η καρδιά σου γεμίζει από απελπισία και μελαγχολία, να είσαι βέβαιως ότι αυτά προέρχονται από το διάβολο που προσπαθεί με κάθε μέσο να σε εμποδίσει να προσεύχεσαι. Να είσαι σταθερός παίρνοντας θάρρος και με την ενθύμηση του Θεού να οδηγείσαι μακρυά από νεκρά αισθήματα. Παρατήρησε στις σκέψεις σου και στην καρδιά σου, ότι ο εχθρός συχνά προσπαθεί να βλασφημήσει το όνομα του Παντοδυνάμου Θεού. Από τί αποτελείται η βλασφημία της καρδιάς εναντίον του Θεού;
 Από αμφιβολία, απιστία, απελπισία, ανυπομονησία κάτω από τις τιμωρίες του Θεού, γογγυσμό και όλα τα πάθη. Με την απιστία στην αλήθεια και στο έλεος του Θεού ο εχθρός βλασφημεί εναντίον της αληθείας, του ελέους και της παντοδυναμίας του Θεού. Με το γογγυσμό βλασφημεί την καλωσύνη του Θεού. Γενικώς, από το ξέσπασμα των ανθρωπίνων παθών, αυτός βλασφημεί την πολυεύσπλαγχνη πρόνοια και την αλήθεια.  

ΠΩΣ ΘΑ ΣΩΘΟΥΜΕ

 

Από το ομώνυμο βιβλίο της
 Ιρεράς Μονής ΠΑΡΑΚΛΗΤΟΥ 

 

 Οι θανάσιμες αμαρτίες

 ΤΟ ΠΡΩΤΟ θεμέλιο του ιερού σου έργου, το πρώτο λιθάρι της νοητής αυτής οικοδομής, είναι η στερεή συγκατάθεση και αμετάθετη απόφαση της καρδιάς σου, να πεθάνεις καλύτερα χίλιες φορές, αν ήταν αυτό δυνατό, παρά να κάνεις μιά θανάσιμη αμαρτία.
 Καθώς μιά τίμια και ενάρετη γυναίκα προτιμά να πεθάνει παρά να προδώσει τον άντρα της, έτσι και ο χριστιανός πρέπει να είναι τόσο πιστός στο Θεό, ώστε να προτιμά οποιαδήποτε ζημιά στη ζωή αυτή, παρά να φταίξει έστω και λίγο απέναντί Του. Γιατί το μικρότερο κακό που παθαίνει στην ψυχή του από την αμαρτία, είναι μεγαλύτερο από τη χειρότερη σωματική βλάβη. Και επειδή δεν είναι μόνο ένα το κακό που βρίσκει την ψυχή από την αμαρτία, αλλά πολλά και διάφορα, τα γράφουμε εδώ για να τα μάθεις, κι έτσι να φεύγεις μακριά της σαν από φίδι φαρμακερό.
 Πρώτα-πρώτα, στερείσαι τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, που είναι το μεγαλύτερο δώρο του πανάγαθου Θεού στους ανθρώπους. Η χάρη, με τρόπο υπερφυσικό, σε κάνει - ας το πούμε έτσι - συγγενή του Θεού και μέτοχο της θείας φύσεως.
 Δεύτερο, στερείσαι τη θεία φιλία και οικειότητα, που συνοδεύει πάντα τη χάρη. Κι αν είναι μεγάλη ζημιά το να χάσεις τη φιλία ενός επίγειου άρχοντα, πόσο ζημιά είναι, αλήθεια το να χάσεις τη φιλία του επουράνιου Βασιλιά;
 Τρίτο, στερείσαι τις δωρεές και τις δυνάμεις του Πνεύματος, με τις οποίες ήσουν στολισμένος και οπλισμένος εναντίον του διαβόλου.
 Τέταρτο, στερείσαι την κληρονομία της βασιλείας των ουρανών και τη δόξα που παρέχει εκεί η χάρη.
 Πέμπτο, στερείσαι την υιοθεσία, που μας κάνει παιδιά του Θεού.
 Έκτο, στερείσαι την ειρήνη της συνειδήσεως, τις παρακλήσεις του Πνεύματος, τον καρπό και το μισθό όλων των καλών έργων που έκανες ως την ώρα εκείνη.
 Έβδομο, στερείσαι την πατρική φροντίδα του Χριστού και τη μετοχή σου στο μυστικό Σώμα Του, γιατί δεν είσαι πιά ενωμένος μαζί Του, σαν μέλος ζωντανό, με την αγάπη και τη χάρη.
 Όλες αυτές τις ζημιές για μιά θανάσιμη αμαρτία. Και να τί κερδίζεις: Μένεις καταδικασμένος στην αιώνια κόλαση. Εξαλείφεσαι από τη βίβλο της ζωής. Αντί για παιδί του Θεού, γίνεσαι δούλος του πονηρού. Αντί για ναός και κατοικητήριο της Παναγάς Τριάδος, γίνεσαι σπηλιά ληστών και φωλιά δρακόντων. Κι έτσι καταντάς σαν τον Σεδεκία, που υποδουλώθηκε στον Ναβουχοδονόσορ (Β' Παραλ. 36:11-21), ή σαν των Σαμψών, που, αφού μαζί με τα μαλλιά του έχασε και τη δύναμή του, έμεινε πιά ανίσχυρος στα χέρια των εχθρών του, κι αυτοί του έβγαλαν τα μάτια και τον έδεσαν σαν ζώο να γυρίζει μιά μυλόπετρα (Κριτ. 16:19-21). Στη ίδια κατάσταση ξεπέφτει και ο ταλαίπωρος άνθρωπος, όταν, εξαιτίας της αμαρτίας, χάσει τη δύναμη και το στολισμό της θείας χάριτος. Ανίσχυρος είναι πιά για καλά έργα, τυφλός και σκοτισμένος ως προς την επίγνωση των θείων πραγμάτων, αιχμάλωτος των πονηρών δαιμόνων, που των αλυσοδένουν σαν ζώο, αναγκάζοντάς τον να κάνει τα άπρεπά τους θελήματα.
 Είναι, λοιπόν, αυτή κατάσταση λογικού ανθρώπου; Έχουν γνώση και σύνεση όσοι τολμούν να κάνουν όσες αμαρτίες χωρίς ντροπή; Και μικρό κακό παθαίνουν απ' αυτές; Αλήθεια, τόσο φοβερό πράγμα είναι η αμαρτία, που θα έπρεπε να τη φοβάται ο καθένας μας περισσότερο κι από κεραυνό.
 Γι' αυτό, κάθε φορά λοιπόν που ο δαίμονας σε παρακινεί και σε ερεθίζει ν' αμαρτήσεις, να συλλογίζεσαι τις ζημιές που είπαμε πιό πάνω. Πάρε μία νοητή πλάστιγγα ( δηλαδή το πιάτο ή ο δίσκος της ζυγαριάς), και βάλε από το ένα μέρος τις ζημιές κι από το άλλο την ηδονή και την απόλαυση που σου δίνει η αμαρτία. Ζύγισε και αναλογίσου σαν άνθρωπος φρόνιμος, αν είναι σωστό και λογικό, για τόσο αισχρό και ρυπαρό κέρδος, να ζημιωθείς τόσο μεγάλους και ατίμητους θησαυρούς. Δε θα γίνεις όμοιος με τον Ησαύ (Γεν. 25:27-34), που πούλησε τα πρωτοτόκιά του (δηλαδή τα κληρονομικά δικαιώματα), ο ασύνετος, για ένα πιάτο φακή;

''ΓΙΑΤΙ ΜΑΣ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΟΙ ΠΕΙΡΑΣΜΟΙ''.

 

<< Ο υπομείνα εις τέλος
ούτος σωθήσεται>>
(Ματθ. ιδ' 13)

Από το ομώνυμο βιβλίο, του Αρχιεπισκόπου Γ.Ο.Χ.
Αθηνών και Πάσης Ελλάδος
κυρού ΑΝΔΡΕΟΥ

<<Ιδού μακαρίζομεν τους υπομέναντας. Την
υπομονή Ιώβ ηκούσατε, και το τέλος Κυ-
ρίου είδετε, ότι πολυεύσπλαγχνος εστίν ο
Κύριος και οικτίρμων>> (Ιακώβ 5,11).

Όποιον αγαπά ο Κύριος παιδεύει

 

  <<Μή παραζήλου εν πονηρευομένοις, μηδέ ζήλου τους ποιούντας την ανομίαν... ότι ωσεί χόρτος ταχύ αποξηρανθήσονται>>.
 Πολλαί αδικίαι και ανομίαι γίνονται σήμερον εις τον κόσμον και αυτοί όπου τας πράττουν φαίνονται ότι έχουν ευτυχίαν και μακαριότητα, ενώ οι ευλαβείς και ενάρετοι έχουν διαφόρους θλίψεις και βάσανα. Όμως μή θαυμάζεις εις αυτό, άνθρωπε να ζηλεύεις δηλαδή τον πονηρόν και να προτιμάς την μερίδα των αμαρτωλών, νομίζοντας τάχα, ότι αυτοί είναι καλότυχοι, επειδή τους αγαπά ο κόσμος και τους δίδει πλούτον και τιμήν πρόσκαιρον.
 Περί αυτού και ο προφ. Αββακούμ, εθαύμαζε λέγοντας: Διατί, Κύριε, ενώ οι ασεβείς καταδυναστεύουν τους δικαίους, σύ δεν τους βοηθάς; Το ίδιο έλεγον και ο προφ. Ιερεμίας και άλλοι. Διατί, Κύριε, οι αμαρτωλοί έχουν τόσην ευτυχίαν εις την ζωήν τους; Από πού έρχονται τόσα αγαθά εις εκείνους όπου ζούν κακώς;
 Αυτά έλεγον οι Προφήται, όχι διότι δεν εγνώριζον ότι αι κρίσεις του Θεού είναι δίκαιαι, αλλά δια να μας φανερώσουν, πόση διαφορά υπάρχει εις την σοφίαν του Θεού και εις την ανθρώπινην σοφίαν, η οποία δεν φθάνει εις το να καταλάβη την πάνσοφον οικονομίαν του Παναγάθου Θεού. Αυτός δεν δίδει τας θλίψεις εις τους αμαρτωλούς εδώ εις την παρούσαν ζωήν, δια να τους κολάσει αιώνια και τιμωρεί περισσότερον τους φίλους του δια να τιμηθούν εις την Ουράνιον Βασιλείαν και να λάβουν αξιώτερον στέφανον.
 Τα βόδια, τα οποία σκέπτονται οι άνθρωποι να τα σφάξουν θέλουν ημέραν, τα αφήνουν και βόσκουν όπου θέλουν δια να παχύνουν. Τα καλά όμως, τα οποία τα χρησιμοποιούν εις την δούλευσίν τους, τα κρατούν κοντά τους και τα βασανίζουν.
 Κατά τον ίδιον τρόπον και ο Θεός αφήνει εις την ζωήν αυτήν και παχαίνουν οι μοχθηροί και κακοί εις τας ηδονάς της σαρκός και τας απολαύσεις, διότι είναι προωρισμένοι δια την αιώνιον κόλασιν. Τους δικαίους όμως τους πειράζει και τους βασανίζει, δια να τους έχει πάντοτε κοντά Του, εις το Παλάτιόν Του το ουράνιον.
 Τα καρποφόρα δένδρα, τα οποία δίδουν ωφέλειαν, τα ραβδίζουν οι άνθρωποι κάθε χρόνον και τσακίζουν τα κλωνάρια τους, δια να τους δώσουν πάλιν καρπόν. Τα άκαρπα όμως, τα οποία δεν δίδουν ωφέλειαν, όχι μόνον δεν τα ραβδίζουν, όπως τα καρποφόρα, αλλ' αφού τα αφήνουν και μεγαλώνουν και τρέφονται, τα κόβουν και τα ξεριζώνουν εξ ολοκλήρου και τα καίουν, ως άχρηστα.
 Ομοίως και οι ενάρετοι άνθρωποι, οι οποίοι δίδουν όφελος με τα έργα τους, λαμβάνουν εις τον κόσμον θλίψεις και μάστιγας. Τους αμαρτωλούς όμως δεν τους τιμωρεί εδώ ο Κριτής, αλλά τους φυλάσσει δια να τους καταναλύσει εις το πύρ της κολάσεως.
 Λέγει η Αγία Γραφή, ότι τους λίθους τους οποίους έβαναν εις τον Ναόν του Σολομώντος, τους επελεκούσαν και τους ελέπτυναν, και αφού τους ευθυγράμμιζαν με πολλήν λεπτομέρειαν, τους ετοποθετούσαν εις την θέσιν τους, χωρίς ταραχήν και κτυπήματα.
 Κατά τον ίδιον τρόπον και όσοι πρόκειται να τοποθετηθούν, ως λίθοι έντιμοι, εις θείαν οικοδομήν της επουρανίου Ιερουσαλήμ, είναι ανάγκη να πελεκισθούν εις αυτόν εδώ τον κόσμον με τιμωρίας και θλίψεις.
 Διότι εις τον Θείον εκείνον τόπον δεν υπάρχει καμμία θλίψις ή σύγχισις, ή δίψα, ή τιμωρία, ή βάσανος, καθώς λέγει ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος εις την Αποκάλυψιν.
 Αυτή λοιπόν είναι η αιτία δια την οποίαν αφήνει τους φίλους Του να υποφέρουν εδώ διαφόρους θλίψεις, δια τας οποίας πρέπει να έχωμεν μεγάλην χαράν, όταν έρχονται. Να τας υποδεχώμεθα, ως δώρον και χάρισμα και ως ιατρείαν, την οποίαν μας στέλνει με πολλήν αγάπην ο Ουράνιος Πατήρ μας.
 Εάν ο Κύριος κατεδίκασε τον απ. Πέτρον, όταν ήθελε με την μάχαιραν να Τον εμποδίση από το Πάθος, λέγοντάς του, βάλε την μάχαιράν σου εις την θήκην, το ποτήριον, όπου  μου έδωκε ο Πατήρ, δεν θέλεις να πίω, διατί να μη ειπούμε και ημείς το ίδιο και να πιστεύσωμεν, ότι όλαι αι θλίψεις και τα αντίθετα τα οποία μας έρχονται, είναι ποτήριον θεραπευτικόν και ιατρεία τα οποία μας στέλνει ο επουράνιος Ιατρός, με πατρικήν αγάπην προς σωτηρίαν μας.