Μεγαλόσχημος Μοναχός Επιφανιος Τσερνωβ (ο θεολόγος της Εκκλησιας των Κατακομβων της Ρωσιας)
at January 13, 2026
Σύντομη βιογραφία του μοναχού Επιφανίου (Τσερνόφ) «Μακάριοίἐστεὅτανὀνειδίσωσινὑμᾶςκαίδιώξωσικαίεἴπωσιπᾶνπονηρόνῥῆμακαθ᾿ὑμῶνψευδόμενοιἕνεκενἐμοῦ. χαίρετεκαίἀγαλλιᾶσθε, ὅτιὁμισθόςὑμῶνπολύςἐντοῖςοὐρανοῖς» (Ματθ. ε΄, 11-12) Ο πατήρ Επιφάνιος έλεγε στα κοντινά του πνευματικά παιδιά ότι δεν είναι αυτός που ισχυριζόταν ότι ήταν. Προφανώς, αναφερόταν στην πρώιμη περίοδο της ζωής του, όταν υιοθέτησε το όνομα Αλέξανδρος ΑντρέεβιτςΤσερνόφ. Πιθανότατα, αυτό το όνομα το πήρε στα χρόνια της ρωσικής αναταραχής, ώστε να κρύψει την καταγωγή του και να μπορέσει πιο εύκολα να χαθεί ανάμεσα στη μάζα των λευκών Ρώσων μεταναστών στο εξωτερικό. Αλλά ήδη από την εποχή της παραμονής του στη Βουλγαρία, η βιογραφία του πατρός Επιφανίου μπορεί να ανιχνευθεί, αν και όχι πολύ λεπτομερώς, επειδή η ζωή του διαδραματιζόταν μπροστά στα μάτια αυτοπτών μαρτύρων. Αυτοί οι αυτόπτες μάρτυρες άφησαν πίσω τους τις αναμνήσεις τους για τον Γέροντα. Η Μαρία ΒασίλιεβναΟρλόβα-Σμιρνόβα (αποβιώσασα το 1998), της οποίας τη μοναχική κουρά τέλεσε ο Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Κηρύκος, και η οποία έλαβε το όνομα Μαριάμ μοναχή, είπε για τον πατέρα Επιφάνιο: «Είναι υιός της αιωνιότητας. Και τα γεγονότα της επίγειας βιογραφίας δεν έχουν για αυτόν καμία σημασία». Αυτά τα λόγια τα είπε ως απάντηση στην αναφορά ότι το πρώτο μέρος της βιογραφίας του πατρός Επιφανίου προκαλεί ερωτήματα. Με αυτά τα λόγια η μητέρα Μαριάμ εξέφρασε την πνευματική αλήθεια ότι μόνο η ζωή της ψυχής, η αποκατάσταση των χαρισματικών της ιδιοτήτων κατά την ένωσή της με το Άγιο Πνεύμα, έχουν σημασία για την αιωνιότητα, για την αιώνια ζωή εν Χριστώ, για τη ζωή στη Βασιλεία των Ουρανών. Και τα γεγονότα της επίγειας βιογραφίας δεν έχουν αυτή τη σημασία. Μόνο η εκδήλωση των χαρισματικών ενεργειών του Αγίου Πνεύματος στην ανθρώπινη ψυχή, τόσο κατά την επίγεια ζωή της όσο και μετά από αυτή, μπορούν να μιλούν για το κατά πόσον αυτή η ψυχή, και αντιστοίχως ο άνθρωπος στο σώμα του οποίου βρισκόταν, είναι ευάρεστος στον Θεό. Για τη διόρθωση όλων των σφαλμάτων που διέπραξε ο άνθρωπος κατά τη ζωή του, ο Κύριος χάρισε στους ανθρώπους τη μετάνοια. Ο πατήρ Επιφάνιος έλεγε: «Όλοι οι άγιοιείναι αμαρτωλοί άνθρωποι, αλλά είναι άνθρωποι που αναγνωρίζουν την αμαρτία τους και μετανοούν γι’ αυτήν». Η εξωτερική ζωή κάθε ανθρώπου είναι αντανάκλαση της εσωτερικής του ζωής, η οποία είναι κρυμμένη από τα ξένα μάτια. Για αυτή την εσωτερική ζωή μπορεί και πρέπει κανείς να κρίνει από τα εξωτερικά έργα. «ἀπὸτῶνκαρπῶναὐτῶνἐπιγνώσεσθεαὐτούς» (Ματθ. 7, 16). Εάν κοιτάξει κανείς τη ζωή του πατρός Επιφανίου, τη δραστηριότητά του, μπορεί να βγάλει το συμπέρασμα ότι η κύρια μέριμνα της εσωτερικής του ζωής ήταν η μέριμνα για την ένωση με τον Χριστό και για την παραμονή μέσα σε Αυτόν. Ο ζήλος για τον Θεό εξηγεί την καταδίκη του για διάφορουςψευδο-κληρικούς, αιρετικούς και αντικανονικών ρευμάτων μέσα στην Ορθοδοξία του 20ού αιώνα. Συχνά έλεγε ότι η χάρη του Θεού δεν υπομένει ούτε την ελάχιστη πονηρία και δεν παραμένει εκεί όπου αυτή η πονηρία υπάρχει. «Εμίσησαἐκκλησίανπονηρευομένων» (Ψαλμ. 25, 5), έλεγε επαναλαμβάνοντας τον άγιο βασιλιά Δαβίδ — όχι από υπερηφάνεια, όπως ισχυρίζονται οι πονηρευόμενοι, αλλά από ζήλο για τον Χριστό Ιησού, τον Κύριό μας. Και δεδομένου ότι ο 20ός αιώνας είναι ελάχιστα κατώτερος στην ανομία του από τον 21ο, δεν είναι περίεργο που οι αντίπαλοι των δραστηριοτήτων του Πατέρα Επιφανίου και οι συκοφάντες του αφθονούσαν σε όλες τις εκκλησιαστικές δικαιοδοσίες και σχολές. Αλλά δεν έχει νόημα να στρέφει κανείς την προσοχή του σε αυτούς. Ίσως κάποιος από αυτούς να μετανοήσει ειλικρινά και με τις προσευχές του μοναχού Επιφανίου να βρει ακόμη κατά την επίγεια ζωή την εν Θεώ ζωή, όπως χάρισε ο Κύριος στον ίδιο τον πατέρα Επιφάνιο. Βασιζόμενοι στα ανωτέρω, θα παραθέσουμε τη βιογραφία του μοναχού Επιφανίου με βάση το βιογραφικό του Γέροντος, που συντάχθηκε από τον αείμνηστο πατέρα Ανδρέα (Σίντνεβ) και το δοκίμιο της Άννας Ιλίνσκαγια, η οποία είχε συναντηθεί αρκετές φορές με τον πατέρα Επιφάνιο. Θα παραθέσουμε επίσης ορισμένες αναμνήσεις ανθρώπων που τον γνώρισαν προσωπικά. Μεγαλόσχημος μοναχός Επιφάνιος (Τσερνόφ) 1909–199 Κατά κόσμον, Αλεξάντρ ΑντρέεβιτςΤσερνόφ. Γεννήθηκε στο χωριό Μπελο-Καλίτβενσκαγια της περιοχής Ροστόβ, σε οικογένεια Κοζάκων, στις 27 Αυγούστου/9 Σεπτεμβρίου 1909. Βαπτίστηκε προς τιμήν του ευσεβούς πρίγκιπα Αλεξάνδρου Νέφσκυ. Ο πατέρας του, Κοζάκος συνταγματάρχης, υπηρετούσε στην αυτοκρατορική αυλή και σκοτώθηκε μετά το μπολσεβίκικοπραξικόπημα. Το αγόρι στάλθηκε στο Σώμα Δοκίμων Κοζάκων του Ντον του Νοβοτσερκάσκ με κρατικά έξοδα. Το 1919 φεύγει από τη Ρωσία μαζί με τον Λευκό Στρατό. Μετά από μερικά χρόνια περιπλανήσεων εγκαθίσταται στη Βουλγαρία και σπουδάζει στο ρωσικό γυμνάσιο της Βάρνας. Από αυτό το σημείο και μετά, η βιογραφία του πατέρα Επιφάνιου γίνεται πιο ξεκάθαρα ανιχνεύσιμη. Είναι πολύ πιθανό ότι τα προηγούμενα χρόνια πράγματι τα έζησε όπως περιγράφονται, αλλά κάποια στιγμή το όνομα και η ηλικία του άλλαξαν. Δυστυχώς τώρα αυτό είναι αδύνατο να εξακριβωθεί. Γι’ αυτό θα δεχθούμε αυτή την περίοδο της ζωής όπως περιγράφεται. Το 1927 ο Αλεξάντρ Αντρέεβιτς γνωρίζεται με τον πνευματικό Πατέρα της Βασιλικής Οικογένειας, τον Αρχιεπίσκοπο Πολτάβας και ΠερεγιασλάβΘεοφάνη (Μπιστρόβ) και γίνεται κελλιώτης του μετά τη μετακόμισή του στη Σόφια. Εδώ τελειώνει τη Φιλολογική και τη Θεολογική Σχολή. Ακριβώς η συνάντηση με τον εξέχοντα αυτόν Άγιο Ιεράρχη Θεοφάνη καθόρισε την περαιτέρω πνευματική πορεία του πατρός Επιφανίου. Κληρονόμησε από τον πνευματικό του καθοδηγητή την αταλάντευτη στάση στα θέματα της Πίστεως, την αφοσίωση στην Ορθόδοξη διδασκαλία, και δέχθηκε ως ανώτατη αυθεντία, για την εξέταση κάθε πνευματικού ή ακόμη και καθημερινού ζητήματος, την Αγία Γραφή και την πνευματική παρακαταθήκη των Αγίων Πατέρων. Όλα αυτά έγιναν η πέτρα πάνω στην οποία χτίστηκε η ζωή του πατρός Επιφανίου. Στις αρχές της δεκαετίας του ’30 ο Αρχιεπίσκοπος Θεοφάνης πηγαίνει στη Γαλλία και ο Αλεξάντρ Αντρέεβιτς παραμένει στη Βουλγαρία. Το 1944 συλλαμβάνεται από Σοβιετικούς αξιωματούχους και μεταφέρεται στη Μόσχα. Καταδικάστηκε σε 10 χρόνια φυλάκισης. Φυλακίστηκε στο Λεφόρτοβο, την Μπουτίρκα και το Κάρλαγκ το 1945, στο Πέχλαγκ το 1948, στο Στέπλαγκ το 1950 και στο στρατόπεδο Σπάσκι το 1955. Εδώ, στο στρατόπεδο, έρχεται κοντά με τους κατακομβίτες και γράφει την πρώτη του επιστολή προς τα διωκόμενα τέκνα της Εκκλησίας του Χριστού. Η Κατακομβική Εκκλησία είναι η κοινότητα των Ρώσων χριστιανών που δεν δέχθηκαν την δόλια δραστηριότητα της ηγεσίας της Ρωσικής Εκκλησίας, που είχε επικεφαλής τον Μητροπολίτη Σέργιο (Στραγκορόντσκι), μετά τη δημοσίευση της Διακήρυξής του στις 29 Ιουλίου 1927. Τότε δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες χιλιάδες χριστιανοί είχαν ήδη συλληφθεί από τις ασεβείς αρχές και βρίσκονταν σε εξορίες και φυλακές. Πολλοί είχαν σκοτωθεί. Και εκείνη την εποχή, ο Μητροπολίτης Σέργιος εξέδωσε ένα μήνυμα στο οποίο, μιλώντας για τη νομιμοποίηση της εκκλησιαστικής δραστηριότητας στην ΕΣΣΔ, ένα ουσιαστικά ασεβές κράτος, έγραψε: «Ας προσφέρουμε τις ευχαριστήριες προσευχές μας στον Κύριο, που τόσο ευνόησε την αγία μας Εκκλησία. Ας εκφράσουμε δημοσίως την ευγνωμοσύνη μας και προς τη Σοβιετική κυβέρνηση για τέτοια φροντίδα προς τις πνευματικές ανάγκες του ορθόδοξου πληθυσμού…». Σύμφωνα με τον Μητροπολίτη Σέργιο, οι χριστιανοί πρέπει να ευχαριστούν την αθεϊστική κυβέρνηση για τους διωγμούς που άσκησε επάνω τους. Επιπλέον, σε αυτή τη φράση της Διακήρυξης κρύβεται και βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος, αφού υπονοείται ότι η «νομιμοποίηση» της Εκκλησίας υπό αυτές τις συνθήκες γίνεται με την ευλογία του Θεού. Με αυτή τη φράση ο Μητροπολίτης Σέργιος με δόλιο τρόπο προσπαθεί να κάνει τον Θεό συμμέτοχο στο ιουδαϊκό του έργο Ακόμη πιο έντονα η δολιότητα του Μητροπολίτη Σέργιου φαίνεται στην ακόλουθη φράση της Διακήρυξης: «Θέλουμε να είμαστε ορθόδοξοι και ταυτόχρονα να θεωρούμε την Σοβιετική Ένωση πατρίδα μας, της οποίας οι χαρές και οι επιτυχίες είναι δικές μας χαρές και δικές μας επιτυχίες, και οι αποτυχίες, δικές μας αποτυχίες». Εδώ πρόκειται για προσπάθεια συμφιλίωσης του Χριστού με τον Βελίαρ, αντίθετα προς τα λόγια του Αγίου Αποστόλου Παύλου:«Μὴγίνεσθεἑτεροζυγοῦντεςἀπίστοις·τίςγὰρμετοχὴδικαιοσύνῃκαὶἀνομίᾳ «Τις δὲ κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος; Ίςσυμφώνησις Χριστῷ πρὸς Βελίαλ ;τις μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου;» (Β’ Κορ. 6:14-15 Με τη Διακήρυξή του ο Μητροπολίτης Σέργιος καλεί τους χριστιανούς να αντιμετωπίζουν τις επιτυχίες και αποτυχίες του κράτους - που κυβερνάται από εχθρούς του Θεού - με τον ίδιο τρόπο όπως και οι άθεοι. Σαφώς, μια τέτοια ενότητα στην αξιολόγηση ορισμένων γεγονότων δεν μπορεί να είναι η ίδια τόσο για τους πιστούς όσο και για τους άπιστους. Αλλά ο Μητροπολίτης Σέργιος, ενάντια στο προφανές, καλεί το ποίμνιό του σε αυτή την «ενότητα». Αυτές οι ενέργειες του Μητροπολίτη Σέργιου δεν είναι τίποτε άλλο παρά εισαγωγή του πνεύματος του αντιχρίστου στον ορθόδοξο χώρο, το οποίο περιορίζει την πνευματική ελευθερία των πιστών. Και όσοι αποδέχθηκαν αυτές τις δόλιες απόψεις του Μητροπολίτη Σέργιου αποκόπτονται από τη χάρη του Θεού, η οποία, όπως ήδη ειπώθηκε, δεν κατοικεί σε δόλιες ψυχές. Ο Αλέξανδρος Αντρέεβιτς υιοθέτησε αυτές τις απόψεις για τα γεγονότα στο εκκλησιαστικό περιβάλλον της ΕΣΣΔ μέσω των αλληλεπιδράσεών του με κρατούμενους στις κατακόμβες στα στρατόπεδα. Και αυτές οι αντιλήψεις έπεσαν σε ήδη προετοιμασμένο έδαφος, αφού ο πνευματικός του πατέρας, ο Αρχιεπίσκοπος Θεοφάνης, δεν αναγνώριζε ούτε τον Μητροπολίτη Σέργιο ούτε τη Διακήρυξή του και δεν θεωρούσε ότι έχει υποχρέωση να τις υπακούσει. Η στρατοπεδική ζωή του Αλεξάντρ Αντρέεβιτς ήταν πολύ βαριά. Στο στρατόπεδο, προφανώς από ιδιαίτερη Πρόνοια του Θεού, δίνει όρκο σιωπής, μιμούμενος αρρώστια. Η διοίκηση του στρατοπέδου προσπαθούσε να τον αναγκάσει να μιλήσει. Τον έβαζαν σε απομόνωση, σε ψυχιατρείο, όπου του έκαναν ένεση στη σπονδυλική στήλη, η οποία παρέλυσε τα πόδια του. Αλλά ούτε έτσι κατάφεραν να τον αναγκάσουν να μιλήσει. Τελικά πίστεψαν στην ασθένειά του. Το 1955 απολύθηκε με διάγνωση «αλαλίας» (απώλεια ομιλίας) και «παραπληγίας των κάτω άκρων». Μεταφέρθηκε έξω από το στρατόπεδο με φορείο, ανίκανος να κινηθεί ανεξάρτητα. Από αυτή την ημέρα όλη η ζωή του συνδέθηκε με τους χριστιανούς των κατακομβών. Τη σοβιετική υπηκοότητα δεν θέλησε να την πάρει, και άρχισε μια ζωή περιπλάνησης, γεμάτη διώξεις από τα τιμωρητικά όργανα. Στο στρατόπεδο, του έδωσαν διευθύνσεις έμπιστων ανθρώπων. Στο χωριό Καβκάσκαγια τον δέχτηκαν δύο μοναχές, οι οποίες τον φρόντιζαν. Στον Καύκασο έλαβε μοναχική κουρά με το όνομα Αντώνιος, προς τιμήν του Οσίου Αντωνίου του Μεγάλου. Ύστερα, λόγω απειλής νέας σύλληψης, τον μετέφεραν κρυφά στηΓκουντάουτα, και κατόπιν στο Τσιμκέντ. Μετακινούνταν έρποντας με τη βοήθεια μικρών σκαμνιών,επικοινωνώντας με τους ανθρώπους μέσω ξύλινης πλακέτας με σκαλισμένο το αλφάβητο. Η επισκοπή της Κατακομβικής Εκκλησίας, στην οποία είχε προσκολληθεί, ποιμαινόταν από τον Επίσκοπο Πέτρο (Λαδύγκιν). Το 1957 ο Επίσκοπος Πέτρος εκοιμήθη εν Κυρίω, και ο πατήρ Επιφάνιος γίνεται ο ουσιαστικός πνευματικός καθοδηγητής πλήθους κατακομβικών χριστιανών, που προηγουμένως βρίσκονταν υπό το ωμοφόριο του Εεπισκόπου Πέτρου. Ως άνθρωπος με θεολογική μόρφωση, τον προσέγγισαν με πολλά ερωτήματα σχετικά με την ίδια την ύπαρξη της Εκκλησίας των Κατακομβών εν μέσω εκτεταμένων διωγμών. Ο πατήρ Επιφάνιος αποδείχθηκε ακριβώς ο άνθρωπος που χρειάζονταν απεγνωσμένα οι χριστιανοί των κατακομβών. Παρά τη σωματική του αδυναμία, το πνεύμα του πατρός Επιφανίου φλεγόταν προς τον Κύριο. Οι επιστολές του, αντιγραμμένες με άνθρακα, διαδίδονταν στις κοινότητες σε πλήθος αντιγράφων. Εκείνα τα χρόνια βγαίνουν από την πένα του πολλά έργα που καταδικάζουν την αίρεση του ανακαινισμού και του σεργιανισμού, εξηγούν τις παρακαταθήκες των Αγίων Πατέρων, ιδιαιτέρως του αγωνιστή κατά της εικονομαχικής αιρέσεως, του οσίου Θεοδώρου του Στουδίτη, τόσο συγγενικού ως προς τις συνθήκες της εποχής των διωγμών προς τους κατακομβικούς χριστιανούς Φαινόταν πως προς αυτούς ακριβώς απευθύνονται τα λόγια του αγίου ομολογητή: «Χαίρετε, όσοι μένετε στα βουνά και στα σπήλαια, καθώς και όσοι κρύβεστε στις πόλεις και στους απόκρυφους τόπους». Επίσης ο γέροντας γράφει δίστιχα σε συγκεκριμένο μέτρο πάνω σε θέματα της Αγίας Γραφής, της πνευματικοηθικής ζωής και της κατάστασης στην Εκκλησία, καθώς και ενάντια στην Κόκκινη ψευδοεκκλησία του Πατριαρχείου Μόσχας. Το σημαντικότερο έργο σχετικά με την αποκάλυψη της πνευματικής αποστασίας του Πατριαρχείου Μόσχας από την Ορθοδοξία είναι το έργο «Περί σεργιανισμού», όπου ο πατήρ Επιφάνιος δείχνει ότι οι οπαδοί του Μητροπολίτη Σέργιου (Στραγκορόντσκι) βρίσκονται σε πνευματική κατάσταση την οποία η Αγία Γραφή αποκαλεί «βδέλυγμα τῆςἐρημώσεωςἐντόπῳἁγίῳ» (Ματθ. 24:15). Ο γέροντας αγωνιζόταν επίσης εναντίον ορισμένων αιρέσεων και κανονικών πλανών που είχαν διεισδύσει στο κατακομβικό περιβάλλον. Ιδιαίτερα έγραψε σειρά έργων κατά της πλάνης των «ονοματολατρών». Ο πατήρ Επιφάνιος άρχισε να οργανώνει εκείνες τις διάσπαρτες κοινότητες που είχαν χάσει την επαφή με τους αληθινούς επισκόπους. Ανησυχούσε ιδιαίτερα με αγωνία για το ποίμνιό του, το οποίο μπορούσε να απειληθεί από τους πολλούς τότε εμφανισθέντες στον χώρο της Αληθινής Ορθόδοξης Εκκλησίας ψευδεπισκόπους και στρατολογημένους πράκτορες της KGB (έγραφε πολλά και μάζευε καταγγελτικά στοιχεία εναντίον του ψευδεπισκόπου Αντωνίου Γκαλύνσκυ, εναντίον του τυχοδιώκτη ΛαζάρΖουρμπένκο κ.ά.). Τον θεράπευσε με βότανα ένας θαυμαστός άνθρωπος, γιατρός των κατακομβών, ο Ιβάν ΓεγκόροβιτςΟρέχωφ. Σιγά-σιγά άρχισε να περπατά, πρώτα με πατερίτσες, μετά με μπαστούνι. Διαβατήριο δεν είχε: την υπηκοότητα του θεομάχου κράτους δεν την επιθυμούσε. Οι ενορίες της διωκόμενης Εκκλησίας ήταν μικρές, 10-15 ατόμων, αλλά τέτοιες ενορίες υπήρχαν πάρα πολλές σε όλη τη χώρα, γι’ αυτό και αναγκαζόταν να ταξιδεύει συχνά. Αμπχαζία, Καζακστάν, Κιργιστάν, Ουράλια, Κεντρική Ρωσία - αυτό είναι μόνο ένα μικρό μέρος του πλήρους χάρτη των περιπλανήσεών του. Το έργο της σιωπής συνεχίστηκε περίπου δεκατέσσερα χρόνια. Στα μέσα της δεκαετίας του ’60 ο πατήρ Επιφάνιος μίλησε. Σε αυτή την περίοδο ανήκει η «Διάλεξη περί Αντιχρίστου», όπου με βάση την Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοση αποκαλύπτεται ο αληθινός χαρακτήρας των ιστορικών γεγονότων που συμβαίνουν σήμερα. Στα χρόνια που κανείς δεν σκεφτόταν το τέλος του κόσμου, ο πατήρ Επιφάνιος μίλησε γι’ αυτό ως ζήτημα που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Το 1974 γράφει το βιβλίο «Το Μεγάλο Γιατί ή Το Στρατηγικό Σχέδιο σε δράση», όπου παρουσιάζεται η ύπαρξη ενός παγκόσμιου μυστικού «στρατηγικού σχεδίου», διαμορφωμένου από τον Ιουδαϊσμό και μεθοδικά εφαρμοζόμενου με κοινές προσπάθειες με τον Ιουδαιο-Τεκτονισμό σε παγκόσμια κλίμακα και επί πολλούς αιώνες, με τελικό σκοπό την ανήκουστη, πλήρη υποδούλωση όλης της ανθρωπότητας υπό μία υπέρτατη εξουσία τυράννου - «βασιλιά-δεσπότη σιωνιστικού αίματος», ως ενσαρκωτή των εθνικών ιδανικών του εβραϊκού λαού. Το 1975 συνελήφθη για αυτό το βιβλίο. Για τη δικαστική συνεδρίαση έγραψε το «Ο Τελευταίος Λόγος του Κατηγορουμένου» - έναν εμπνευσμένο λόγο όπου υπερασπίζεται τον κοσμοθεωρητικό του προσανατολισμό, εξηγεί τις φιλοσοφικές και πολιτικές του αντιλήψεις και αποκαλύπτει την ουσία της κομμουνιστικής ιδεολογίας ως σατανικής, θεοαποστατικής. Η δίκη διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών. Όταν δόθηκε ο λόγος στον πατέρα Επιφάνιο, οι λίγοι Ρώσοι που ήταν παρόντες, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτών, κλήθηκαν να φύγουν. Και στη θέση τους, έφεραν Ασιάτες για να τους αντικαταστήσουν. Την ποινή του την εξέτισε στην Πότμα της Μορδοβίας, σε στρατόπεδο για αλλοδαπούς. Όταν έφθασε στο πόστο του, τον ρώτησαν: «Για τι πράγμα έρχεσαι εδώ;» «Για όργωμα• ένας οργώνει 30 εκατοστά, κι εγώ πήρα 70». Έτσι του έδωσαν το παρατσούκλι «ο οργωτής». «Πρέπει να ξυριστείς, εδώ με γενειάδες δεν κάθονται», του είπαν. «Και αυτοί;» - έγνεψε προς τα πορτρέτα του Μαρξ και του Ένγκελς. Στο τέλος της ποινής ήθελαν να τον στείλουν σε κλειστό γηροκομείο, αλλά παλιοί φίλοι του κανόνισαν την κηδεμονία του και αφέθηκε ελεύθερος. Το 1978 ο πατήρ Επιφάνιος μπόρεσε να ταξιδέψει στο εξωτερικό, στην Ελβετία, κατόπιν προσκλήσεως της «ανιψιάς» του. Η επιστροφή στην Ευρώπη του έφερε απογοήτευση. Ερχόμενος σε επικοινωνία με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία της Διασποράς, με την οποία ήταν συνδεδεμένος μέχρι τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο, ο πατήρ Επιφάνιος, μετά από προσωπικές συναντήσεις με ορισμένους επισκόπους και κληρικούς της ΡΟΕΔ, σύντομα πείστηκε ότι το πνεύμα της αποστασίας είχε διεισδύσει βαθιά στο περιβάλλον της. Να τι έγραφε ο πατήρ Επιφάνιος σχετικά με αυτό: «…Τι συμβαίνει τώρα στη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία της Διασποράς; Μα μερικοί ιεράρχες εκφράζονται χωρίς περιστροφές υπέρ της φιλομπολσεβικικής εκκλησίας;! Καλούν σε ενότητα με αυτήν ως με τη μητέρα τους;! Μα είναι δυνατόν να είναι για αυτούς μητέρα;! Αυτό θα ήταν τερατώδες!… Κύριε, φώτισέ τους, φώτισέ τους!… Για την μαρτυρική και ομολογητική Εκκλησία των Κατακομβών αυτοί πλέον, παίρνοντας παράδειγμα από τη «μητέρα» τους, τη φιλομπολσεβικικήψευδοεκκλησία, που έχει αποστατήσει από την αλήθεια του Θεού και ψεύδεται, - αυτοί πλέον δεν μιλούν. Και αν τυχόν μιλήσουν, μιλούν μόνο ως εξής: “Μα υπάρχει ακόμη η Κατακομβική Εκκλησία;” «…Σήμερα η αληθινή Εκκλησία του Χριστού στη ρωσική γη είναι Εκκλησία κρυφή, αφανής, Εκκλησία της ερήμου και των σπηλαίων, Εκκλησία των Κατακομβών!…Εκείνη δε που στο βασίλειο του αντιχρίστου υπάρχει φανερά και ονομάζεται ψευδώς και δολίως ‘Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία’ και ‘Πατριαρχείο Μόσχας’, αυτή δεν είναι Εκκλησία του Χριστού, αλλά ο σύγχρονος αντιχρίστος αντίποδας της αληθινής Εκκλησίας», - θεωρούσε εκείνος, και κατέληγε: «Ο λαός που πηγαίνει σε μια τέτοια ψευδοεκκλησία, - είτε εν γνώσει είτε εν αγνοία, - δεν μπορεί να λάβει εκεί τη χάρη, διότι δεν υπάρχει εκεί χάρη! Σύμφωνα με τους Κανόνες της Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, δεν μπορεί να υπάρχει χάρη σε τέτοια ψευδοεκκλησία». Μια τέτοια ομολογία πίστεως είχε προ πολλού απορριφθεί από τη Ρωσική Εκκλησία της Διασποράς, η οποία όλο και πιο συχνά άρχισε να διακηρύσσει το εντελώς αντίθετο. Όλα αυτά και πολλά άλλα συνετέλεσαν στο να απορρίψει ο πατήρ Επιφάνιος με αποστροφή τους αποστάτες της Διασποράς, εφόσον δεν μπορούσε να συμφωνήσει με την ομολογία τους. Ιδιαιτέρως σημαντική, υπό αυτή την έννοια, ήταν η συνάντηση και η συνομιλία του με τον Αρχιεπίσκοπο Δυτικής Ευρώπης και Γενεύης Αντώνιο Μαρτοσέβιτς, ο οποίος του δήλωσε ευθέως ότι αναγνωρίζει ως έγκυρα τα μυστήρια του Σεργιανιστικού Πατριαρχείου Μόσχας. Μετά από αυτή τη συνομιλία, για τον πατέρα Επιφάνιο, όλα με τη ΡΟΕΔ είχαν τελειώσει. Ως απάντηση στους αποστάτες της ΡΟΕΔ γράφει στο εξωτερικό το έργο του περί της Κατακομβικής Εκκλησίας. Το 1980, μαζί με τον Άγγλο Βλαδίμηρο Μος, στο σπίτι του οποίου ζούσε για κάποιο διάστημα, προσχωρεί στην Εκκλησία των Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών της Ελλάδος, της οποίας προΐστατο ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ανδρέας, της λεγομένης «Ματθαιϊκής Συνόδου». Ο πατήρ Επιφάνιος έβλεπε ότι ακριβώς η Εκκλησία των Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών της Ελλάδος θα βοηθούσε στην αποκατάσταση της αποστολικής διαδοχής της Ρωσικής Εκκλησίας, η οποία είχε χαθεί στη Ρωσία κατά τον καιρό των ανήκουστων διωγμών και αναταραχών. Στην Ελλάδα λαμβάνει το Μεγάλο και Αγγελικό Σχήμα από τον Μητροπολίτη Επιφάνιο τον Κύπριο, με το όνομα Επιφάνιος. Είναι αυτονόητο ότι από πλευράς ΡΟΕΔ υπήρξε αντίδραση. Η Γραμματεία της ΡΟΕΔ, με επικεφαλής τον Επίσκοπο Γεώργιο Γκράμπε, έσπευσε να διαδώσει διάφορες συκοφαντικές πληροφορίες για τον πατέρα Επιφάνιο. Εναντίον του συκοφαντούσαν και άλλοι. Συλλογιζόμενος τα γεγονότα που συνέβησαν με τη ΡΟΕΔ, ο πατήρ Επιφάνιος στρέφεται στο πρόσωπο και στη μοίρα του πνευματικού του πατέρα, του Αρχιεπισκόπου Θεοφάνη Πολτάβας, του οποίου τις απόψεις θεωρούσε πολύ σημαντικές για την αναγέννηση της Ρωσικής Εκκλησίας. Ταξιδεύει στη Γαλλία, βρίσκει το αρχείο του Αρχιεπισκόπου Θεοφάνη και με βάση αυτό το υλικό, το 1983, γράφει και εκδίδει στη Γαλλία έργο αφιερωμένο στον Άγιο Θεοφάνη Πολτάβας, τονίζοντας ιδιαίτερα το θέμα της πνευματικής αντιστάσεως του Αγίου Θεοφάνη στις μη ορθόδοξες και αιρετικές απόψεις στη θεολογία του Μητροπολίτη Αντωνίου Χραποβίτσκι. Όπως είναι γνωστό, ο Επίσκοπος Θεοφάνης στράφηκε εναντίον της μη ορθόδοξης ερμηνείας του Δόγματος της Εξιλεώσεως από τον Μητροπολίτη Αντώνιο, αποτέλεσμα της οποίας υπήρξε η ουσιαστική εκδίωξη του Αρχιεπισκόπου Θεοφάνη Πολτάβας από τη Σύνοδο της Εκκλησίας της Διασποράς, με επικεφαλής τον Μητροπολίτη Αντώνιο. Ο Επίσκοπος Θεοφάνης αποσύρθηκε σε έγκλειστη ζωή και πλέον δεν είχε ευχαριστιακή κοινωνία με τους αρχιερείς της Διασποράς. Ο πατέρας Επιφάνιος είδε τη ρίζα της πτώσεως της ΡΟΕΔ ακριβώς στην αίρεση του «Αντωνιανισμού», στη μοντερνιστική, μη ορθόδοξη θεολογία του Μητροπολίτη Αντωνίου Χραποβίτσκι. Από τον πατέρα Επιφάνιο γράφτηκε σειρά επιστολών προς τους κατακομβικούς χριστιανούς της Ρωσίας, στις οποίες κατηγορηματικά τους προειδοποιεί, τους ΓΟΧ Ρωσίας, να μην εισέλθουν σε ευχαριστιακή κοινωνία και σε δικαιοδοτική υποταγή στην αποστατημένη ιεραρχία της ΡΟΕΔ. Ακριβώς χάρη στον πατέρα Επιφάνιο, πλήθος Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών της Ρωσίας κρατήθηκαν και σώθηκαν από την αποστατικήΡΟΕΔ. Ετσι, η προσέλευση του πατρός Επιφανίου στην Εκκλησία των Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών της Ελλάδος οφειλόταν πρωτίστως στο ότι θεωρούσε τη Ρωσική Εκκλησία στερημένη αποστολικής διαδοχής στην ιεραρχία της, τόσο μέσα στην ίδια τη Ρωσία, συνεπεία ανήκουστων διωγμών και καταπιέσεων, όσο και εκτός αυτής - στη ΡΟΕΔ- συνεπεία της πτώσεως της τελευταίας στην αίρεση του Αντωνιανισμού. Ο πατήρ Επιφάνιος αναγνώρισε τον Σύνοδο του μακαριστού Ομολογητού Ματθαίου Βρεσθένης της Εκκλησίας ΓΟΧ Ελλάδος, ως τη μοναδική ιεραρχία που είχε αναμφίβολη Αποστολική Διαδοχή, τόσο από την προ της μεταρρυθμίσεως Ελληνική Νεοελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία, όσο και από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, καθώς και Γνήσια Ορθόδοξη Ομολογία Πίστεως. Τις λεγόμενες ελληνικές «φλωρινικές» δικαιοδοσίες ο πατήρ Επιφάνιος τις απέρριψε κατηγορηματικά. Πρώτον, αυτές οι δικαιοδοσίες, έχοντας «διαδοχή» από την παράνομη «χειροτονία» που πραγματοποίησε ο επίσκοπος της ΡΟΕΔ Σεραφείμ του Σικάγο το 1960, δεν έχουν καμία σχέση με την Ελληνική Εκκλησία και αποτελούν παρακλάδι της ίδιας αποστατικήςΡΟΕΔ. Δεύτερον, οι ίδιες οι περιστάσεις σχηματισμού του φλωρινικού σχίσματος, αιτία του οποίου υπήρξε η κακοδοξία του Μητροπολίτη Χρυσοστόμου Φλωρίνης, μαρτυρούν σαφώς ότι οι φλωρινικές δικαιοδοσίες αποτελούν «σχισματοαίρεση», από την οποία οι ΓΟΧ Ρωσίας πρέπει να προφυλαχθούν σταθερά. Τέλος, χάρη στις πολιτικές μεταβολές στη Ρωσία, σχετικά με τις οποίες ο πατήρ Επιφάνιος σε καμία περίπτωση δεν είχε αμφιβολία, άνοιξε η δυνατότητα να επιστρέψει στη Ρωσία. Το 1990-91 ο πατήρ Επιφάνιος ταξιδεύει στη Ρωσία μαζί με τον Έλληνα Μητροπολίτη Χρυσόστομο, εντάσσοντας υπό το ωμοφόριο της Ελληνικής Εκκλησίας ΓΟΧ πολλές κοινότητες κατακομβικών χριστιανών. Τα τελευταία χρόνια του γέροντα ήταν πράγματι σκοτισμένα από ανησυχίες, που συνδέονταν με τα προβλήματα μέσα στην Εκκλησία ΓΟΧ στην Ελλάδα και με το σχίσμα που ερχόταν μέσα σε αυτήν, στο οποίο ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος Μητρόπουλος έπαιξε σημαντικό ρόλο. Αλλά αυτό το σχίσμα συνέβη ήδη μετά την κοίμηση του πατρός Επιφανίου, η οποία επήλθε στις 2/15 Νοεμβρίου 1994. Πέρασαν 28 χρόνια από την κοίμηση του πατρός Επιφανίου. Στο διαδίκτυο έχουν δημοσιευθεί τα έργα του, μπορούν να βρεθούν και κάποια βίντεο με τον ίδιο. Αν αφήσει κανείς στην άκρη τα σχόλια φανερών υβριστών, η πλειονότητα των σχολιαστών γράφει για τη βαθιά εντύπωση που αφήνει το κείμενο των έργων του, τα λόγια που είπε, ακόμη και η εξωτερική εμφάνιση του Γέροντα. Μερικοί άνθρωποι εκτός Εκκλησίας μιλούν για έναν «μαγνητισμό» που διέθετε ο πατήρ Επιφάνιος, χωρίς να κατανοούν ότι πρόκειται για την ενέργεια της Θείας Χάριτος, που του χαρίστηκε από τον Θεό για τον βαρύ ασκητικό του βίο, για τη σταθερότητά του στην αλήθεια. Βλέποντας το βίντεο της συνέντευξης του πατρός Επιφανίου, τραβηγμένο τον Δεκέμβριο του 1990, στο οποίο ο Γέροντας, απαντώντας σε ερωτήσεις, μιλούσε για τον Αντίχριστο και για τη μοίρα της Ρωσίας, πολλοί απορούν πώς μπορούσε τότε να γνωρίζει τόσα πολλά για τη διαδικασία που σήμερα ονομάζουμε ψηφιοποίηση. Η απάντηση είναι απλή. Όπως ειπώθηκε παραπάνω, ο πατήρ Επιφάνιος παρακολουθούσε προσεκτικά εκείνα τα γεγονότα που μαρτυρούσαν την προετοιμασία της έλευσης του «υιού της απωλείας». Η Αγία Γραφή μάς μιλά για τις εξής προϋποθέσεις και σημεία της εμφάνισης του Αντίχριστου: Την αποστασία, δηλαδή την απομάκρυνση της ανθρωπότητας από την αληθινή πίστη στον Ιησού Χριστό. Τη δυνατότητα επιβολής του χαράγματος του Αντιχρίστου στο δεξί χέρι ή στο μέτωπο, ως εργαλείο υποταγής όλων των ανθρώπων στη γη στον Αντίχριστο. Παρακολουθώντας τα φαινόμενα που οδηγούν στη δημιουργία και διάδοση και των δύο αυτών συνθηκών, μπορεί κανείς να συμπεράνει ότι η εμφάνιση του «υιού της απωλείας» πλησιάζει. Οι αποστατικές διαδικασίες του 20ού αιώνα κατέλαβαν όλον τον χριστιανικό κόσμο. Στη Ρωσία, η εξουσία των αθέων, με την κρατική αθεϊστική ιδεολογία της, κατέστρεψε σε μαζικό επίπεδο την πίστη. Στη Δύση, η υιοθέτηση των λεγομένων «οικουμενικών ανθρωπιστικών αξιών», όπου την πρώτη θέση κατέχει η ανθρώπινη αυτονόμηση και η νομιμοποίηση της αμαρτίας ως ισότιμης της αρετής, κατέστρεψε την πίστη ακόμη πιο βαθιά από την απροκάλυπτη αθεϊστική προπαγάνδα.Για τους ανθρώπους του κόσμου όλα αυτά τα αποστατικά φαινόμενα πέρασαν απαρατήρητα. Αλλά για έναν πιστό, πολύ περισσότερο για έναν τόσο πνευματικό άνθρωπο όπως ο πατήρ Επιφάνιος, όλα αυτά ήταν φανερά σημάδια ότι ο Αντίχριστος πλησιάζει. Ακόμα περισσότερο από τότε που, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο Τύπος ανέφερε σχέδια για την καταγραφή όλων σε μια ενιαία βάση δεδομένων. Σύντομα εμφανίστηκε στις Βρυξέλλες ένας υπερ-υπολογιστής με το συμβολικό όνομα «θηρίο». Με το πνεύμα του ο πατήρ Επιφάνιος διαισθανόταν τα επιχειρήματα που θα χρησιμοποιούσαν οι εκπρόσωποι του Αντίχριστου, ο οποίος δεν είχε εμφανιστεί ακόμη στον κόσμο, προκειμένου να προετοιμάσουν τους ανθρώπους να συμφωνήσουν και να αποδεχτούν το χάραγμά του. Έλεγε ότι θα τους πείσουν με την ευκολία ενός τέτοιου συστήματος, όπου δεν θα χρειάζεται να έχεις μετρητά, τα οποία δεν θα μπορείς να χάσεις ούτε να σου τα κλέψουν.Αλλά ο πατήρ Επιφάνιος έλεγε ότι η κλοπή θα είναι ακόμη μεγαλύτερη, κάτι που πράγματι βλέπουμε παντού σήμερα, όταν μας αφαιρούνται άγνωστες χρεώσεις από λογαριασμούς, επιβάλλονται αδικαιολόγητες χρεώσεις για διάφορες τραπεζικές συναλλαγές κλπ.Και πόσα τεράστια κλεμμένα ποσά δεν μεταφέρονται σε υπεράκτιους (offshore) λογαριασμοι μέσω ψηφιακών συναλλαγών! Αλλά αυτό που ανησυχούσε πραγματικά τον Γέροντα δεν ήταν η κλοπή χρημάτων μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος .Ήταν το ότι, στο τελευταίο στάδιο της ψηφιοποίησης, θα προτείνουν στους ανθρώπους να δεχθούν το καταστροφικό για την ψυχή αντίχριστο χάραγμα (Απ. 13:16), μέσω του οποίου ο άνθρωπος θα συνδεθεί με το αντίχριστο σύστημα διαβίωσης και έτσι θα αποσυνδεθεί από το θεοχαρίτωτο σύστημα και την αιώνια ζωή. Δεν θα μπορεί πλέον να δεχθεί τη Θεία Χάρη και άρα θα στερηθεί την κοινωνία με τον Θεό στην παρούσα και στη μέλλουσα ζωή μετά θάνατον. Η προειδοποίηση για την αποδοχή των αντίχριστων χαραγμάτων και για την τρομερή τιμωρία γι’ αυτό έχει δοθεί από Τον Ίδιο Το Θεό στην Αποκάλυψη του Ιωάννη: «Καὶἄλλοςἄγγελος τρίτος ἠκολούθησεναὐτοῖς λέγων ἐνφωνῇ μεγάλη· εἴ τις προσκυνεῖτὸθηρίονκαὶτὴνεἰκόνααὐτοῦ, καὶ λαμβάνει τὸ χάραγμα ἐπὶτοῦ μετώπου αὐτοῦἢἐπὶτὴνχεῖρααὐτοῦκαὶαὐτὸςπίεταιἐκτοῦοἴνουτοῦθυμοῦτοῦΘεοῦτοῦκεκερασμένουἀκράτουἐντῷποτηρίῳτῆςὀργῆςαὐτοῦ,καὶβασανισθήσεταιἐνπυρὶκαὶθείῳἐνώπιοντῶνἁγίωνἀγγέλωνκαὶἐνώπιοντοῦἀρνίου. Καὶὁκαπνὸςτοῦβασανισμοῦαὐτῶνεἰςαἰῶναςαἰώνωνἀναβαίνει, καὶοὐκἔχουσινἀνάπαυσινἡμέραςκαὶνυκτὸςοἱπροσκυνοῦντεςτὸθηρίονκαὶτὴνεἰκόνααὐτοῦ, καὶεἴ τις λαμβάνει τὸ χάραγμα τοῦὀνόματοςαὐτοῦ.» (Αποκ. 14:9-11). Αγαπώντας χριστιανικά τους ανθρώπους - δηλαδή επιθυμώντας τη σωτηρία τους και μη θέλοντας την απώλεια των ψυχών τους - ο πατήρ Επιφάνιος επίμονα, όπου ήταν δυνατόν, έθιγε το θέμα της επικείμενης έλευσης του Αντίχριστου. Τους χριστιανούς στο μελλοντικό αυτό αντίκρισμα με τον Αντίχριστο τους δίδασκε να μην ελπίζουν στον εαυτό τους, αλλά να παραδίδουν πλήρως τον εαυτό τους στο θέλημα του Θεού και να ελπίζουν μόνο στη βοήθειά Του και στη μεσιτεία της Θεοτόκου. «Δεν μπορεί κανείς αυτοβούλως να πηγαίνει για θυσία. Πρέπει να πηγαίνει για θυσία τότε, όταν το απαιτεί ο Θεός», έλεγε, προειδοποιώντας για αυτοβουλία, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε πτώση λόγω έλλειψης ή ανεπάρκειας πνευματικών δυνάμεων κατά τον διωγμό των χριστιανών. Τα ευαγγελικά λόγια «τότε οἱἐντῇἸουδαίᾳφευγέτωσανἐπὶτὰὄρη» (Ματθ. 24:16) ο Γέροντας τα ερμήνευε κατά τον Όσιο Βαρσανούφιο τον Μέγα: «Με την ονομασία “όρη” πρέπει να εννοούμε την Παναγία Θεοτόκο Μαρία και τους λοιπούς Αγίους που θα ζουν εκείνες τις ημέρες και οι οποίοι τηρούν ακλόνητα τη σφραγίδα του Υιού του Θεού• διότι Αυτός σώζει πολλούς χάριν αυτών» (Απόκριση 152). Τέτοιος Άγιος, που τηρούσε ακλόνητα τη σφραγίδα του Υιού του Θεού, ήταν ο πατήρ Επιφάνιος. Και για τις προσευχές του ο Κύριος έσωσε και σώζει πολλούς που, όσο τους επιτρέπουν οι δυνάμεις και ο ζήλος τους, αγωνίζονται για τη σωτηρία. Ο πατήρ Επιφάνιος αποθάρρυνε τους ανθρώπους από το να κάνουν μεγάλα σχέδια ζωής, ονομάζοντας τον υπολειπόμενο χρόνο «απλή επιβίωση».Ωστόσο, συμβούλευε να υπάρχουν κάποια εφεδρικά μέρη κατοικίας, ώστε σε περίπτωση διωγμών να μπορεί κανείς να μετακινηθεί εκεί χωρίς περιττές δυσκολίες. Αν και ο ίδιος σε όλη τη ζωή του υπέμενε μεγάλους ασκητικούς κόπους – νήστευε πολύ, προσευχόταν, υπέμενε με υπομονή αρρώστιες, τήρησε σιωπή επί 14 χρόνια – τους δικούς του πάντοτε συμβούλευε να ακολουθούν τη μετριοπαθή «βασιλική οδό», ώστε να μην πέσουν σε πειρασμούς που ξεπερνούσαν τις δυνατότητες τους. Πάντα ζητούσε ζήλο στο έργο της σωτηρίας, αλλά ζήλο βασισμένο στη σύνεση. Στα θέματα της πίστεως ήταν αυστηρός και ανένδοτος.Έχοντας το χάρισμα της διακρίσεως του καλού και του κακού, της διακρίσεως των πνευμάτων, της διακρίσεως των λογισμών, και στηριζόμενος στην Αγία Γραφή και στην Ιερά Παράδοση, ο πατήρ Επιφάνιος προσδιόριζε εύκολα τα πλανεμένα, είτε ενός ανθρώπου είτε ολόκληρων θρησκευτικών ρευμάτων.Όλη του τη ζωή αγωνιζόταν για την καθαρότητα της πίστεως, για την ακριβή τήρηση των εκκλησιαστικών κανόνων.Και αναγνωρίζοντας «τα σημεία των καιρών», πριν από το τέλος της επίγειας ζωής του είπε: «Αφού ο Αντίχριστος είναι κοντά, πρέπει να αφήσουμε όλες τις δικαιοδοτικές διαμάχες και να επικεντρωθούμε στη σωτηρία της ψυχής». Αυτά τα λόγια απευθύνονταν σε μία γυναίκα που τον ρώτησε για κάποια κατακομβική ιεραρχία. Ένα από τα κύρια θέματα των συζητήσεων του πατρός Επιφανίου ήταν το θέμα της μετανοίας - τόσο της προσωπικής, όσο και της πανεθνικής ρωσικής μετανοίας - χωρίς την οποία δεν μπορεί ούτε ο άνθρωπος να σωθεί, ούτε η χώρα να αναγεννηθεί και να γίνει αρεστή στον Θεό.Όταν λίγο μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ τον ρώτησαν για την αναγέννηση της Ρωσίας, ο Γέροντας απάντησε: «Χρειάζεται μετάνοια, και μάλιστα όχι μόνο της εξουσίας αλλά και του λαού, του καθενός μας, επειδή αποστραφήκαμε τον Θεό, επιτρέποντας τον Εμφύλιο Πόλεμο και άλλες αιματοχυσίες…» Όταν ρωτήθηκε αν μια νέα κυβέρνηση είχε έρθει στην εξουσία το 1991, απάντησε: «Όχι. Αφού δεν υπάρχει μετάνοια, σημαίνει ότι αυτή η κυβέρνηση συνεχίζει το μπολσεβίκικο καθεστώς». Λίγο πριν από την κοίμησή του ο πατήρ Επιφάνιος έλεγε: «Αν ο λαός μετανοούσε, ο Κύριος θα άλλαζε τα πάντα αμέσως.Αλλάδεν υπάρχει μετάνοια στο λαό». Προς το τέλος της ζωής του, ο Πατέρας Επιφάνιος παρέμεινε σκεπτικός σχετικά με την πιθανότητα μιας αναγέννησης της Ορθόδοξης Ρωσίας, για χάρη της οποίας είχε πραγματοποιήσει τόσες ενέργειες.«Η αποστολή μου τελείωσε», είπε λίγες ημέρες πριν από την κοίμησή του.Το κήρυγμα του Γέροντα δεν ακούστηκε από τους ανθρώπους του κόσμου τούτου. Ο μοναχός Επιφάνιος αξιώθηκε από τον Κύριο πολλών πνευματικών χαρισμάτων: του χαρίσματος της διορατικότητας, της διακρίσεως, της αδιάλειπτης προσευχής, του χαρίσματος της δακρυρροούσης μετανοίας και άλλων χαρισμάτων της Χάριτος.Ήταν αφόρητο για έναν αμαρτωλό άνθρωπο να βλέπει το πώς ο Γέροντας πλησίαζε στο Άγιο Ποτήριο, τρέμοντας από το κλάμα και λουόμενος στα δάκρυα.Με το ίδιο χάρισμα δακρύων είχε προικιστεί και ο ήδη προαναφερθείς ιατρός Ιβάν ΓιεγκόροβιτςΟρέχοφ, ο οποίος είχε σηκώσει όρθιο τον πατέρα Επιφάνιο μετά τη φυλάκιση.Ο πατήρ Επιφάνιος χάριζεο ίδιος θεραπείες και ανακούφιση σε αρρώστους ανθρώπους. Το έκανε αυτό διακριτικά, ώστε να μη σκέφτονται οι άνθρωποι ότι ήταν από τις δικές του προσευχές που δίνονταν οι θεραπείες. Όταν στη δούλη του Θεού Ν. ανέβηκε υψηλός πυρετός, ο Γέροντας της είπε να τυλιχθεί σε ένα βρεγμένο σεντόνι. Μετά από λίγες ώρες ήταν καλά. Σε μια άλλη έδωσε μηλαράκια και την ευλόγησε να τα αγιάσει στον τάφο του Γέροντα Θεοδοσίου του Καυκάσιου. Εκείνη έπασχε από εσωτερική αρρώστια, δεν μπορούσε να φάει τίποτε, αλλά, προς έκπληξή της, τα μήλα τη βοήθησαν.Όμως όταν άρχισε να αγιάζει τα φρούτα μόνη της, χωρίς την ευλογία του Γέροντα, αυτό δεν της έφερε ανακούφιση. Ο δούλος του Θεού Μπόρις διηγείτο ότι όταν εκείνος με έναν άλλο άνδρα πήγαιναν με τη μοτοσυκλέτα στο θερισμό, η μοτοσυκλέτα αναποδογύρισε και ο Μπόρις χτύπησε σοβαρά το δάκτυλό του.Όταν γύρισαν, στο κατώφλι τους συνάντησε ο πατήρ Επιφάνιος και αμέσως του είπε να τρίψει δυνατά το χτυπημένο δάκτυλο.Όταν έχτιζαν ένα σπίτι στο οικόπεδο, ο Μπόρις σκόνταψε και άρχισε να πέφτει με την πλάτη από ύψος τριών μέτρων. Αλλά δεν έπαθε τίποτα.Έλεγε ότι λίγο πριν αγγίξει το έδαφος, κάποια χέρια τον άρπαξαν και τον εναπόθεσαν στο χώμα.Όταν έτρεξε στον πατέρα Επιφάνιο να του πει τι συνέβη, εκείνος τον υποδέχθηκε με χαμόγελο και δεν είπε τίποτα. Μια γυναίκα ήρθε στον πατέρα Επιφάνιο και τον βρήκε με μια μυγοσκοτώστρα να χτυπάει κουνούπια. Σκέφτηκε μέσα της: «Όμως ο Όσιος Σεραφείμ δεν χτυπούσε κουνούπια». Μετά από μερικά χρόνια, ξαναήρθε στον Γέροντα, και εκείνος πάλι με τη μυγοσκοτώστρα χτυπούσε κουνούπια και έλεγε: «Ε, εμείς δεν είμαστε ο Όσιος Σεραφείμ». Πολύ συχνά, όταν ερχόντουσαν με κάποια ερώτηση στον Γέροντα, οι άνθρωποι δεν προλάβαιναν καν να εκφωνήσουν αυτήν την ερώτηση, και ήδη λάμβαναν την αναγκαία απάντηση. Ο Γέροντας συνεχίζει να βοηθά τα πνευματικά του παιδιά και μετά την κοίμησή του. Αναμφισβήτητο είναι και το προφητικό χάρισμα του πατέρα Επιφάνιου. Ακόμη το 1958, ο πατέρας Επιφάνιος προέβλεπε ότι η Ρωσία, η Ουκρανία, η Γεωργία και άλλες δημοκρατίες θα χωριστούν. Το 1992 έστειλε τρεις φορές τηλεγραφήματα από την Αγγλία στα πνευματικά του παιδιά στην πόλη Γκάλι, ώστε να εγκαταλείψουν την Αμπχαζία. Μόνο αφού έλαβαν το τρίτο τηλεγράφημα με το κείμενο «Φύγετε αμέσως από την Αμπχαζία», υπάκουσαν. Βρέθηκε γρήγορα αγοραστής για το σπίτι και τον πλούσιο μανταρινόκηπο, βρέθηκεφορτηγό για τη μεταφορά των υπαρχόντων τους και έφυγαν βιαστικά. Κυριολεκτικά μετά από λίγες ημέρες, στηνΥπερκαυκασία άρχισε ο πόλεμος, και η πόλη ήταν από τις πρώτες που ενεπλάκησαν στη σύγκρουση Αμπχαζίας-Γεωργίας. Επίσης έγραφε σε ένα από τα σημειώματά του για έναν μελλοντικό μεγάλο Ρωσοκαυκάσιο πόλεμο, ο οποίος και άρχισε περίπου ένα χρόνο μετά, στην Τσετσενία. Το 1991, μιλώντας στη Μόσχα σε σύναξη της Εταιρείας Ορθοδόξων Αδελφοτήτων, όπου είχε προσκληθεί, άρχισε να μιλά για την καταστροφή της Ορθοδοξίας, του σλαβικού κόσμου και για τον ερχομό του αντιχρίστου. Είπε ότι πρώτοι θα υποβληθούν σε δοκιμασίες οι Σέρβοι, μετά οι καθολικοί θα αρχίσουν να γιορτάζουν το Πάσχα μαζί με τους Ιουδαίους, μετά θα γίνει πόλεμος με την Ουκρανία για την Κριμαία, και μετά ο διαμελισμός της Ρωσίας… Δεν τον άκουσαν ούτε κι αυτή τη φορά. «Δεν μπορούμε να υποθέσουμε ούτε το ένα εκατοστό των δοκιμασιών που του έτυχαν. Η Ρωσία, την οποία χάσαμε, αιμορραγούσε στην καρδιά του περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον. Να χάσει τελείως το παρελθόν, την ίδια τη μνήμη του, χωρίς ελπίδα να γίνει κατανοητός και ακουσμένος• να καταφέρει να μη σπάσει, να βρει στη ζωή νέα σημεία στήριξης, άλλες σφαίρες αγαθής δραστηριότητας• να περάσει μέσα από την κοιλάδα ως απόκληρος, αγνώριστος, πολεμούμενος από χιλιάδες και μυριάδες «βεελζεβούληδες», να προσεύχεται όλη σου τη ζωή για το ρωσικό λαό, καθέναν από τους οποίους αγαπούσε ως πνευματικό του τέκνο.Ιδού το κατόρθωμα της ζωής του μυστηριώδους Γέροντα. Τίποτα, ούτε τα δεσμωτήρια ούτε οι βασανιστικές δοκιμασίες, δεν μπόρεσαν να μειώσουν την υψίστη πνευματική του αποστολή. Περισσότερο απ’ όλα στον κόσμο επιθυμούσε να δει τη Ρωσία ορθόδοξη, μετανοημένη, πεσμένη στα πόδια του Επουρανίου Πατέρα». Έτσι πολύ εύστοχα γράφει η Άννα Ιλίνσκαγια, συνοψίζοντας την επίγεια διαδρομή του μοναχού Επιφανίου. Διά των πρεσβειών του πατέρα Επιφανίου, Κύριε Ιησού Χριστέ Υιέ του Θεού, ελέησον ημάς τους αμαρτωλούς!
